"Zuidafrikaanse politie moordt in gevangenissen'

JOHANNESBURG, 26 JULI. De Zuidafrikaanse regering heeft een onderzoek aangekondigd naar sterfgevallen in politiecellen.

Dit gebeurde nadat een patholoog-anatoom, dr. Jonathan Gluckman, in het weekeinde had verklaard dat verreweg de meeste doden in detentie door de politie zijn vermoord.

Gluckman onderzocht de afgelopen jaren tweehonderd lichamen van mensen die in de gevangenis waren overleden. Hij schat dat ongeveer negentig procent van hen door de politie om het leven was gebracht. “De regering is de controle over de lagere rangen van de politie totaal kwijt. Ik denk dat de regering niet weet hoe zij dit moet stoppen”, zei Gluckman in de Zuidafrikaanse krant The Sunday Times.

De patholoog, die in 1977 namens de familie van de in politiehanden gestorven Steve Biko optrad, besloot de publiciteit te zoeken, nadat twee brieven aan president De Klerk tot niets hadden geleid. Ook op een gesprek met twee verantwoordelijke ministers en de politietop volgden geen maatregelen. In de laatste brief, gedateerd 25 maart, riep Gluckman de president “in een staat van absolute wanhoop” op de Zuidafrikaanse burgers te beschermen tegen “barbarisme, speciaal gepleegd door overheidsdienaren die de wet en de onschendbaarheid van het individu moeten verdedigen”. De president antwoordde op 25 juni dat hij “te zijner tijd” contact met Gluckman zou opnemen, waarna de arts niets meer vernam.

De maat was vol voor Gluckman toen hij het lichaam moest onderzoeken van de 19-jarige Simon Mthimkulu, die in een veld bij het zwarte woonoord Sebokeng dood was gevonden, twaalf uur na zijn arrestatie door de politie op 14 juli. Volgens getuigenverklaringen was het slachtoffer met een geweerkolf op zijn handen geslagen en in elkaar geslagen en geschopt in het toilet in het politiebureau. Daarna zou een agent enkele keren een zware steen op zijn lichaam hebben gegooid. Volgens Gluckman kwamen zijn bevindingen volstrekt overeen met de getuigenverklaringen.

Gluckman presenteerde vijf dossiers aan The Sunday Times van sterfgevallen in politiecellen. Eén daarvan was een man die opgehangen in zijn cel was gevonden. De patholoog is ervan overtuigd dat de man al voor de ophanging door een slag op het hoofd was overleden. Gluckman is gisteren nadat hij in de openbaarheid was getreden twee keer telefonisch met de dood bedreigd.

De minister van wet en orde, Hernus Kriel, verklaarde dat de regering de beschuldigingen van Gluckman “zeer serieus” neemt. Hij heeft een rapport gevraagd van elke gedetineerde die de afgelopen twee jaar in een politiecel is overleden. Over twee weken zal hij besluiten in wat voor vorm het onderzoek wordt gegoten: een gerechtelijke onderzoekscommissie of heropening van de onderzoeken door officieren van justitie in het land. Het ANC heeft vanmorgen in een reactie gezegd dat Kriel niet ver genoeg gaat: het eist een onderzoekscommissie die geheel onafhankelijk van de regering opereert.