Rudy Kousbroek over de openingsceremonie !Hola!

De bedoeling van deze rubriek is dat een "Outsider', al of niet gevaarlijk, een persoonlijk commentaar geeft op diverse onderdelen van de Olympische Spelen, waarbij mij de openingsceremonie van Zaterdagavond is toegevallen.

Het is niet een moeilijke maar wel wat ondankbare opdracht, want veel aardigs valt er niet over te zeggen. Het is mij, kort samengevat, een raadsel dat er een zo gigantische ophef wordt gemaakt voor iets dat met de beste wil van de wereld alleen maar tamelijk onbenullig kan worden genoemd.

Ik ben iemand die zich al opgelaten voelt wanneer hij in een restaurant mensen met guitaren en tamboerijnen ziet binnenkomen om muziek te gaan maken; Griekse zangers, Flamenco en Bambelabamba kunnen mij gestolen worden en van die orde was het, tot en met de losse aria's uit Italiaanse opera's toe: iets voor een nachtclub.

Ik voel me wat gehandicapt door het feit dat ik niet kan vergelijken; de openingsceremoniën van vorige Olympische Spelen zijn aan mij voorbijgegaan: gaat dat altijd zo? Wat een schandelijke verspilling van tijd en geld. Wat er bij komt is dat ik onaangename associaties heb bij massaregie: het is nu eenmaal een totalitaire uitvinding met een besmet verleden, waar het door die ongezonde preoccupatie met vlaggen en Zusammenmarschieren ook onder meer democratische omstandigheden van blijft getuigen. De boodschap bestaat altijd uit leuzen van het type "Alle Menschen werden Brüder' en dat klinkt mij, wat ik ook probeer, altijd weer voos en onwaarachtig in de oren. Waar die Kraft durch Freude-atmosfeer mij in feite telkens weer aan herinnerde was het boekje Euromania, een pessimistisch meesterwerkje van de cartoonist Willem (Bernhard Holtrop), ook vol vlaggen en verbroedering.

Het zal wel aan mijn door en door slechte inborst liggen. Zo vrees ik ook dat de fascinatie van massaregie voor een deel berust op de hoop dat er iets zal misgaan: een catastrofe, of tenminste een fout in de organisatie, tienduizend mensen die onstuitbaar de verkeerde kant uit marcheren, een toren die omgaat, een hardloper die struikelt, een fakkel die uitwaait of juist de olympische vlag in brand steekt, een BH die ergens aan blijft haken: je zou al met een kleinigheid tevreden zijn, hetgeen tegelijk iets onthult over de Grenzeloze Verveling waar die morbide belustheid in wortelt.

Want de kijker die dit uren durende schouwspel moet aanzien klampt zich vertwijfeld vast aan banaliteiten. Zo, de Catalanen zeggen dus !HOLA! inplaats van !OLE! Wat merkwaardig! Hoe zou het toch komen dat zangers altijd "nee' schudden met hun hoofd bij een emotionele passage? Kijk, de zogenaamde roeispanen van dat zogenaamde schip lijken op die dingen die je in de snackbar krijgt om je koffie mee te roeren. Hee, moet je zien, nonnen met trommels, waarachtig, nonnen met trommels, dat heb je blijkbaar in Spanje. En vogelskeletten op stelten en wat zijn dat? Nee, dat zijn wandelende Zwitserse padvindersmessen. Daar heb je die roverhoofdman weer, nu slaat hij met een hamer op een aambeeld. En nu wordt er iemand in de mast gehesen, wat zou dat betekenen? Verdomd, een modeshow, dat hebben ze er ook nog in weten te krijgen. Wat willen ze toch met die Picasso- en Miro-achtige figuren, die daar maar een beetje staan te tandakken, onzichtbaar voor het grootste deel van 't publiek, de TV toont plichtmatig af en toe een shotje van ze. En kijk nou, ze hebben Montserrat Caballe met de naam Teresa Berganza ondertiteld. Weten ze ook veel, die jongens van de televisie, en geen commentator die het gemerkt heeft.

De commentaren, niet alleen op de Nederlandse televisie maar bijvoorbeeld ook op de BBC, waar ik van tijd tot tijd naar keek, waren inderdaad schaars en ontoereikend. Men wist er kennelijk geen raad mee. "Dat is de zee,' verduidelijkte een stem, "en dat blijkt hier uit de opkomst van al die mensen met dat blauw'. De intocht van Herakles, hoeveel mensen zouden enig idee hebben van wat daar precies gebeurde met die zuilen, die hij bovendien niet eens zelf uit elkaar duwde, hij deed het met afstandbediening en een poosje later stonden ze zowaar weer tegen elkaar, wie kan daar een touw aan vastknopen? En dat is dan nog wat er van te zien was op de televisie, met details en close-ups; voor de toeschouwers in het stadion kan het niet meer zijn geweest dan wat gewriemel in de verte, met van tijd tot tijd een wolkje rose rook. Hoeveel van de drie miljard mensen die er naar keken zou trouwens enig idee hebben wie Herakles is? Dat die vogels op stelten de Stymphaliden zijn? De mensen van La fura dels Baus, die het spectakel hadden georganiseerd, meenden dat er een schok door de wereld zou gaan omdat de kapitein van de galei een neger was en de roeiers blanken, maar er was zelfs op de televisie niets van te zien. En afgezien daarvan, wat betekent het eigenlijk?

Als ik me afvraag wat ik van die hele show min of meer de moeite waard vond dan was dat eigenlijk de flamenco danseres Christina Hoyes. Op Flamenco ben ik zoals ik al zei niet speciaal verzot, het doet mij altijd denken aan verwende kinderen: stampvoeten en woedend om zich heen kijken met een gefronsd voorhoofd in een kring van handenklappende Jules Deelder-types, maar dit was subtiel en vol ingehouden emotie, mooi maar niet iets voor in een stadion. Iets anders dat emotie bij mij opwekte was dat de Australische ploeg met hun shorts onweerstaanbaar herinnerde aan Japanse krijgsgevangenen uit de 2e Wereldoorlog. Verder heb ik mij geërgerd aan het ontbreken van vrouwen in de ploegen van alle Arabische landen behalve Tunesië. De Perzen hadden zelfs bezwaar gemaakt tegen een vrouwelijke vlagdrager zodat zij de enige ploeg waren waarbij een man dat deed. Ik vind zoiets eigenlijk een reden om die mensen eenvoudig uit te sluiten, dan zou ze ook de zondige aanblik van al die andere ongesluierde vrouwen bespaard blijven. Maar dan is er met ieder land wel wat.

Zo zou ik persoonlijk niet eens Olympische Spelen willen zien in een land waar het folteren van dieren officieel als een sport wordt beschouwd; goddank dat er tenminste geen Olympisch stierevechten bestaat.

!Ole! Pardon, ik bedoel !Hola!