Het melkmeisje van Vermeer op bestelling

De etalages van de Amsterdamse Bijenkorf geven een indruk van hoe een modern mens zou kunnen wonen, op rieten stoeltjes van ƒ 500,- een oude gieter aan de voeten, terracotta potten op de grond, een kleurige lap hangend over een houten wandje en aan de achtermuur een olieverfje van Monet, "Waterlelies en Japanse brug' (ƒ 3.900 incl. lijst). Volgende etalage. Weer moderne tuin- en huisspulletjes en tegen de achterwand een andere Monet, "Witte en paarse waterlelies'. In de derde etalage hangt reusachtig de beroemde "Lunch van de kanovaarders" van Renoir, ƒ 15.000,- incl. lijst. Wat is hier aan de hand?

Wat wij zien zijn voorbeelden van kunst op bestelling. “Kijk,” zegt Jaap H. F. van der Linden, de directeur van "Studio d'Arte' aan de Prins Hendrikkade in Amsterdam, “waar zie je nu kunst? In het museum. Maar hoe vaak komt de gemiddelde Nederlander in een museum? Dus dan kom je op reprodukties. Een foto heeft toch niet helemaal dezelfde uitstraling als een echt schilderij. Vandaar ons idee.”

In het pand aan de Prins Hendrikkade waar Studio d'Arte gevestigd is, hangt van alles aan de muren: een vroege Dali, een Fragonard, het melkmeisje van Vermeer, zonnebloemen van Van Gogh, een stilleven van Willem Kalff. De meeste zijn kleiner dan het origineel; 60x50, 50x70 en 80x100 cm zijn de hier gangbare formaten. Daarom springt "Het joodse bruidje' er meteen uit: 120x165 cm, ƒ 15.000 inclusief geornamenteerde lijst. Het is een aardig gelukte kopie, maar ook iemand die geen deel uitmaakt van het Rembrandt Research Project zal gemakkelijk in staat zijn te zien dat dit niet door de meester zelf geschilderd is. Daarvoor is alles aan het schilderij te nieuw en te netjes.

Op de bovenverdieping hangen behalve replica's (waaronder een Van Gogh die weinig weg heeft van een echte, en alweer een reusachtige, behoorlijk geslaagde, Renoir) ook wat portretten van hedendaagse mensen in olieverf en aquarel. Wie wil kan hier namelijk ook een portret bestellen. Alles kun je hier bestellen, de Dam in Amsterdam, het uitzicht uit je achtertuin, het bedrijfsgebouw in olieverf, etsen van plastic emmers, wandschilderingen - alles.

“Wat hier hangt zijn voorbeelden van wat wij kunnen,” zegt Van der Linden. “Galeries hebben voor de meeste mensen een heel hoge drempel en daar vinden ze bovendien vaak niet wat ze hebben willen. Wij vinden dat je de kunst meer naar de mensen toe moet brengen. Ik heb niks tegen galeries hoor, maar ik denk dat kunst te veel in het hoekje zit van exclusiviteit. Het is toch ook gewoon een ambacht. Waarom zou een meestertimmerman minder zijn dan een schilder?”

Dertig schilders leveren werk aan Studio d'Arte, de meeste schilderen daarnaast ook vrij werk. Van der Linden wijst op een jaguarkop in scherpe kleuren: “Degene die dat geschilderd heeft, heeft ook die Dali beneden gemaakt. En een keer een joods bruidje, maar dat leek nergens op.”

Als de klant ontevreden is over het geleverde produkt kan daarover gepraat worden en worden er correcties aangebracht. Maar dat is nog niet nodig geweest in het drie maanden oude bestaan van Studio d'Arte. De schilders kopiëren van reprodukties, waardoor gemakkelijk kleurverschil kan ontstaan met de echte schilderijen. Dat geeft niet zo, vindt Van der Linden, de bedoeling is niet om te vervalsen maar om een goed schilderij aan te bieden. Gesigneerd worden de doeken zoals de klant dat wil: met de naam van de oorspronkelijke schilder waarvoor een "n' van "naar' of een "a' van "after', of met de naam van de kopiist, of niet.

Kan men hier ook replica's van moderne schilders bestellen? “Zeker,” zegt Van der Linden. “Ik heb een schilder die heeft nu net een hele serie Mondriaans gemaakt. Niet precieze kopieën, maar net zulke composities als die van Mondriaan en daar heeft-ie dan behalve zwart en rood en blauw ook oranje in gebruikt, wat Mondriaan dus nooit zou doen. Ik was zelf nooit zo kapot van Mondriaan, totdat deze doeken kwamen.”

En nòg moderner? Rob Scholte? Barnett Newman?

Dat blijkt niet te kunnen. Alleen schilders die langer dan vijftig jaar dood zijn. Maar iets "in de stijl van' een hedendaagse schilder, dat kan natuurlijk wel. Van der Linden aarzelt even bij het afscheid. Dan vraagt hij voorzichtig: “Hoe denkt u dat de kunstwereld hierop zal reageren?”