Overzicht van vijf jaar slag om Fokker

1987

Fokker ontvangt als voorwaarde voor staatssteun ter waarde van 212 miljoen gulden van de Nederlandse overheid de opdracht een "strategische partner' te zoeken. Uit onderzoek komen Dasa en British Aerospace als meest geschikte kandidaten naar voren. De nieuwe Fokker-bestuursvoorzitter E.J. Nederkoorn laat in vraaggesprekken in 1990 doorschemeren dat een verregaande samenwerking of overname voor hem bespreekbaar is. De besprekingen met Dasa, Boeing en BA ketsen evenwel af. Dasa begint samen met het Franse Aerospatiale en het Italiaanse Alenia aan de ontwikkeling van de Regioliner.

ZOMER 1991

Nederkoorn praat met E. Reuter, topman van het Daimler-Benz-concern, de moedermaatschappij van Dasa. Reuter biedt Nederkoorn Fokker-deelname aan de plannen voor een regionaal verkeersvliegtuig, de Regioliner. Fokker wijst die uitnodiging van de hand. Dasa maakt dan al onderdelen voor de Fokker-100.

16 OKTOBER 1991

Fokker maakt bekend nog in 1991 een nieuw toestel te zullen presenteren, de F-70. De marktintroductie wordt gesteld op 1994, twee jaar vóór de lancering van de concurrerende Regioliner van het consortium rond Dasa. Er wordt een bankensyndicaat gevormd dat Fokker door middel van een aandelenemissie aan de ontwikkelingsgelden voor de F-70 moet helpen.

JANUARI 1992

Het consortium rond Dasa tekent een memo of understanding voor de Regioliner. Er wordt een produktie- en een marketingonderneming opgericht.

FEBRUARI

Het consortium rond Dasa maakt bekend een deelname van 51 procent in Fokker na te streven. Fokker stelt als voorwaarden dat de Regioliner moet worden gestaakt en dat Fokker het leiderschap krijgt in het segment van toestellen met 65-130 stoelen. Eerste versies van overname-contracten komen op tafel.

MAART

Op 4 maart maakt Nederkoorn de onderhandelingen publiek. Hij spreekt dan over “fusie” en “structurele samenwerking”. Een dag later blijkt dat Dasa gebruskeerd is: Nederkoorn sprak voor zijn beurt.

In deze periode wordt ook het ministerie officieel ingelicht. Andriessen spreekt met Dasa-topman J. Schrempp en besluit de onderhandelingen op afstand te volgen.

MEI

4 mei: De Franse krant La Tribune de l'Expansion meldt vanuit München dat Dasa 51 procent mag nemen van de Nederlandse staat. Economische Zaken ontkent.

18 mei: Henri Martra, baas van Aerospatiale, meldt dat er een beginselverklaring van een nieuw Europees vliegtuigconsortium is getekend. Fokker onthoudt zich van commentaar.

22 mei: Nederkoorn zegt alleen met Dasa in gesprek te zijn, niet met Alenia en Aerospatiale. De Fokker-topman houdt een pleidooi voor Nederlandse industriële zelfstandigheid.

JUNI

2 juni: Dasa-topman Schrempp bevestigt dat hij een belang van 51 procent nastreeft en noemt Nederkoorns verhalen over Nederlandse zelfstandigheid niet realistisch en een “emotionele uitglijder”.

4 juni: Voorlichters proberen de opmerkingen van Schrempp glad te strijken: onenigheid bestaat niet tussen Dasa en Fokker. Het zou gaan om “semantische misverstanden”.

5 juni: Fokker krijgt formeel toch de “leidende rol” in het segment van straalvliegtuigen van 65 tot 130 passagiers, zo melden Fokker en Dasa.

6 juni: Frans Swarttouw, commissaris en voormalig topman, stuurt een boze brief naar zijn mede-commissarissen over de verzwakte positie van Fokker wanneer de onderhandelingen met Dasa doorgaan en dreigt met aftreden. Na een extra commissarissenvergadering lijken de gemoederen gesust.

9 juni: Het overleg tussen Nederkoorn en Schrempp wordt hervat. Nederkoorn belooft de bonden dat er binnen een week een overeenkomst is.

11 juni: Gerucht over massa-ontslagen bij Fokker. Maximaal 5.000 van de 12.500 werknemers zouden op straat komen te staan. “Indianenverhalen”, zeggen bedrijf en bonden.

16 juni: Opnieuw besprekingen in Den Haag, onder leiding van Andriessen.

JULI

9 juli: Swarttouw legt zijn commissariaat bij Fokker neer omdat de meerderheid van de commissarissen het grootste belang hecht aan een overname van Fokker.

10 juli: Een voorlopige overeenkomst van Fokker en Dasa blijkt weinig garanties te bevatten voor het behoud van Fokker als “zelfscheppende” vliegtuigindustrie in Nederland. Andriessen zegt “bezorgd” te zijn over de onderhandelingen. Personeel van Fokker belegt op Schiphol-Oost een spontane personeelsvergadering.

14 juli: Aan de vooravond van de internationale luchtvaartshow in Berlijn, waar Dasa graag het nieuwe huwelijk ten doop had willen houden, lopen de spanningen verder op. Minister-president Lubbers zegt in een televisie-interview dat het kabinet niet akkoord gaat als Dasa geen harde garanties wil geven voor behoud van de ontwikkeling en produktie van vliegtuigen bij Fokker.

16 juli: De onderhandelingspositie van de Nederlandse overheid lekt tot in het detail uit. De overheid blijkt een veto-recht over de toekomst van Fokker te hebben bedongen. Dasa wil dat beperken tot drie jaar. De overheid eist een langere termijn, totdat afspraken zijn gemaakt over de ontwikkeling van een volgende generatie vliegtuigen binnen het segment van Fokker.

17 juli: Dasa laat de tanden zien en laat de media weten onder geen voorwaarde met een langdurig veto akkoord te kunnen gaan. Aan de vooravond van nieuwe besprekingen beschuldigt Dasa EZ in een brief van het voeren van een perscampagne tegen het Duitse bedrijf.

20 juli: Acht uur onderhandelen tussen Andriessen en onderhandelaars Bischoff (Dasa) en Hendriksen (Fokker) levert niets op. Andriessen spreekt van een goede sfeer en toont zich optimistisch. Dasa houdt het in de Duitse pers op een kille atmosfeer. Alle partijen zeggen geen concessie te hebben gedaan.

21 juli: Andriessen licht de vakbonden in over de besprekingen met Fokker en Dasa. De bonden tonen zich niet gerust op het doorgaan van de overname.

22 juli: De vaste Kamercommissie voor economische zaken geeft Andriessen groen licht voor slotbesprekingen. De minister weet zich in voor- en tegenspoed in de rug gedekt.

23 juli: Om 11.15 starten Dasa, Fokker en minister Andriessen de slotbesprekingen over de overname ten kantore van de minister in Den Haag. Na voortdurende besprekingen, slechts onderbroken voor een korte avondwandeling, kan rond middernacht nog geen akkoord worden gemeld. Naar verluidt staan dan nog 11 knelpunten overeenstemming in de weg.

24 juli: Rond 6.45 uur worden de besprekingen afgebroken. Dasa heeft Andriessen voor het blok gezet: hij gaat akkoord met een kortstondig (drie jaar) vetorecht bij ingrijpende beslissingen over de toekomst van Fokker of de zaak ketst af. Andriessen, die veel langer over het veto wil beschikken, bedingt een dag bedenktijd om ruggespraak te houden met de vaste Kamercommissie van economische zaken. De Dasa-delegatie vertrekt spoorslags richting Schiphol om de thuisreis te aanvaarden. Andriessen en Nederkoorn geven een summiere toelichting aan de pers.

In de namiddag ontmoet de bewindsman de Kamerleden. Om 18.30 - 31 uur na aanvang van de besprekingen - hakt Andriessen de knoop door: hij slikt het tijdelijke veto. Na een korte persverklaring stuurt de minister een telex aan Dasa. De vliegtuigfabrikanten kunnen beginnen met invulling van de juridische details van het definitieve overname-contract.