JÜRGEN SCHREMPP; Doener uit Daimlers eigen kweek

BONN, 25 JULI. Voor Jürgen Schrempp, de nu 47-jarige chef van Daimler-dochter Deutsche Aerospace (Dasa), is het huwelijk met Fokker ondanks de vertragingen van de afgelopen weken toch nog snel gekomen. Dat blijkt alleen al daaruit dat hij precies een jaar geleden nog een soort oorlogsverklaring aan het adres van zijn toenmalige Nederlandse concurrent Fokker uitsprak.

Dat deed Schrempp in een gesprek met het weekblad Der Spiegel (29 juli '91), dat vroeg of Dasa nog steeds de bouw van een eigen zogenoemde “regioliner” (capaciteit tussen 70 en 130 stoelen) plande en of daaraan niet gigantische risico's zaten. Schrempp toen: “Terwijl u hier problemen ziet, gaan wij ervan uit dat we met zo'n vliegtuig, dat we samen met onze Frans-Italiaanse partners willen bouwen, uitstekende marktkansen hebben - al penetreren de Britten en de Nederlanders deze markt ook”.

Boven dat interview stond een kop die intussen óók een heel gedateerde indruk maakt. Namelijk “De Jäger '90 wordt gebouwd”. Vandaag staat vast dat dát heel anders is geworden, nu Bonn zich onlangs uit dat miljardenproject heeft teruggetrokken en een zeer grote order dus aan Dasa voorbijgaat. Ja, het is zelfs aannemelijk dat het huwelijk van het ruim duizend dagen oude lucht- en ruimtevaartconglomeraat Dasa met Fokker wel wat te maken heeft met de voortijdige noodlanding van Jäger '90.

Volvo, Daf, Fokker, ABN Amro, misschien de KLM straks - het is een rijtje namen dat stations markeert op de moeilijke maar onvermijdelijke Nederlandse weg naar Europese schaalvergroting. Omdat een flink deel van de Nederlandse media de Dasa/Fokker-deal aanvankelijk beschreef onder het motto dat een bedrijf (Fokker) 51 procent van de aandelen aan een derde (Dasa) kan verkopen en tóch baas in eigen huis kan (moet) blijven, en ook de Nederlandse politiek vervolgens ging roepen: “We laten ons ondanks die 51 procent onze Fokker niet afpakken”, zijn er de afgelopen maanden hoge eisen gesteld aan het tactisch-psychologisch vernuft van Jürgen Schrempp.

Aan die eisen heeft de door tegenslagen geplaagde “doener” Schrempp zeker in Nederlandse ogen tot nu toe nog niet erg kunnen voldoen. Anders gezegd: het is hem af en toe, blijkens enkele geharnaste uitspraken over het verloop van de onderhandelingen, niet erg gelukt om uit het verre München te zien dat Fokkers naam in Nederland nog voor iets meer staat dan een weer succesvolle maar toch verhoudingsgewijs kleine vliegtuigfabriek.

Maar goed, Schrempp was dan ook niet allereerst om zijn psychologisch talent in 1989 chef geworden van de uit allerlei bedrijven (Dornier, MTU, Messerschmidt/Bölkow/Blohm-MBB, Telefunken System Technik) bijeengekochte Daimler-dochter Dasa. Integendeel, hij kreeg van Daimler-topman Edzard Reuter destijds de uitdrukkelijke opdracht om Dasa (toen: 14 miljard mark omzet, 78.000 man personeel en géén winst) zo snel mogelijk te brengen naar de top van de internationale eredivisie lucht- en ruimtevaart.

De ingenieur en automan Schrempp mag bij Daimler-Benz “eigen kweek” heten. Hij begon in '67 in de concerncentrale in Stuttgart en was daarna chef van de Amerikaanse Daimler-dochter Euclid in Cleveland/Ohio en plaatsvervangend chef van Mercedes in Zuid-Afrika. Vandaar keerde hij terug naar Duitsland om zijn sporen te verdienen bij Mercedes' vrachtwagendivisie, die onder zijn leiding een moeilijke fase op de internationale markt goed doorkwam. Die prestatie, en zijn inmiddels gevestigde reputatie als saneerder (“Wij hebben een sociaal beleid maar wij geven géén garanties voor de werkgelegenheid”) maakten hem vervolgens eerste man bij Dasa.

Daimler-topman Reuter is 65 en heeft net alsnog voor drie jaar bijgetekend om zijn nog niet zo florende fusieconcern (omzet '91: 95 miljard mark, winst 1,9 miljard, zie bijgaand concernoverzicht) verder te ontwikkelen. Schrempp is binnen Daimler niet de eerste favoriet voor Reuters opvolging in 1998, maar hij behoort tot de kanshebbers. Dat kan betekenen dat hij bij Fokker ook om die reden weinig tijd zal hebben om het bedrijf rustig aan de nieuwe situatie te laten wennen. En dát kan weer betekenen dat Schrempp de komende jaren nog wel eens stevig zou kunnen gaan sjorren aan de huwelijkse voorwaarden die op geduldig Nederlands-Duits papier zijn gezet.