Commissie verlegt grenzen in strijd tegen monopolies

Met zijn eis aan het Zwitserse voedingsconcern Nestlé dat het eerst een aantal activiteiten moet afstoten voordat het de Franse mineraalwaterproducent Source Perrier mag overnemen, heeft de Europese Commissie deze week een onverwachte stap gezet in de strijd tegen monopolievorming binnen de EG.

Voor het eerst heeft de Commissie niet alleen gekeken naar het feit of een bedrijf in zijn eentje een monopolie vormt, maar ook of het zijn macht misschien slechts met een handjevol concurrenten deelt. Na monopolies kunnen voortaan ook oligopolies op een kritisch onderzoek door de EG rekenen, is de boodschap die EG-juristen uit de zaak afleiden.

Nestlé mag 's werelds grootste producent van mineraalwater Perrier alleen overnemen als het in ruil daarvoor een deel van zijn kleinere mineraalwatermerken verkoopt aan een ander bedrijf, dat daardoor een serieuze concurrent wordt van Nestlé. Perrier/ Nestlé heeft op de Franse watermarkt momenteel maar één tegenspeler, het Franse voedingsconcern BSN. Dat is niet genoeg, vindt de EG. Twee producenten zouden in de verleiding kunnen komen samen de prijs van het bronwater te verhogen.

Nestlé is met die voorwaarde onmiddellijk akkoord gegaan. Ze heeft na de moeizame juridische strijd die ze om Perrier heeft moeten voeren met de Italiaanse familie Agnelli van het Fiat-concern, geen zin om opnieuw langdurig in rechtzaken verwikkeld te raken. Daardoor ontstaat een uitzonderlijke situatie: Nestlé heeft een concurrent (Perrier) uit de Franse markt gekocht en moet daarvoor in de plaats nu een nieuwe concurrent op zijn markt dulden.

Het is niet de eerste keer dat de Commissie offers vraagt voor een overneming. Zo verlangde ze onlangs van de Italiaanse autofabrikant Fiat, toen deze een dealer wilde overnemen, dat hij zijn dealernetwerk ook voor andere fabrikanten toegankelijk zou maken. Maar de eis dat hele bedrijfsonderdelen moeten worden afgestoten, zoals in het geval van Nestlé, is nieuw.

In de bijna twee jaar dat de Europese Commissie op grond van een speciale verordening fusies en overnemingen in de EG toetst op hun gevolgen voor de concurrentie hebben maar weinig zaken de aandacht getrokken. Het gros van de ongeveer honderd zaken die door de EG onder de loep zijn genomen bleek geen belemmering te vormen voor de handel tussen de lidstaten.

Het eerste slachtoffer was het Franse telecomconcern Alcatel Alsthom dat van de commissie niet mocht samengaan met Telettra, een telecomdochter van Fiat, omdat ze samen een monopolie zouden krijgen in Spanje. Daarna verzette de commissie zich met succes tegen de overneming door Aerospatiale van de Canadese vliegtuigfabrikant De Havilland. (Aardig detail is, dat Fokker zich destijds dik tevreden toonde dat een concurrent de pas werd afgesneden, terwijl Fokker, na de overneming door Dasa, straks een deelneming wordt van Aerospatiale). Toen de Commissie "nee' verkocht aan Aerospatiale, werd ze door Franse parlementariërs uitgemaakt voor "ongecontroleerd zooitje technocraten'.

Dat de Commissie zich daardoor niet van de wijs heeft laten brengen, bewijst haar ferme uitspraak over de overneming van Perrier door Nestlé. Over anderhalf jaar zal worden beoordeeld of de bevoegdheden van de Europese Commissie op het vlak van de controle op de naleving van mededingingregels moeten worden uitgebreid. Vooruitlopend daarop laat ze alvast zien hoever volgens haarzelf haar bevoegdheden reiken.