Bij kolonie apen uit Artis anti-stofen tegen variant aidsvirus ontdekt

DEN HAAG, 25 JULI. Een kolonie van zeven dwergmakaken uit de Amsterdamse dierentuin Artis is overgeplaatst naar het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) in Bilthoven, omdat in het bloed van de apen anti-stoffen zijn aangetroffen die er op kunnen wijzen dat de dieren met SIV zijn geïnfecteerd. SIV (simian immunodeficiency virus) is de ape-variant van het humane virus HIV, dat aids veroorzaakt.

In september 1984 werd SIV, toen een nieuw type retrovirus, ontdekt in het bloed van makaken, die in gevangschap waren opgegroeid en aan een syndroom leden dat analoog was aan aids. Infectie met SIV bij apen is op termijn dodelijk.

Professor dr. A.D.M.E. Osterhaus, die bij verschillende dierentuinen in Nederland regelmatig populaties op virusinfecties onderzoekt en die nu bij het RIVM het onderzoek naar de Artis-apen leidt, zegt dat de apen een aantal maanden geleden zijn overgeplaatst. Er zijn anti-stoffen tegen retrovirussen (als HIV en SIV) in het bloed van de dieren aangetroffen, maar volgens Osterhaus staat nog niet vast dat de apen geïnfecteerd zijn en zo ja, om welk retro-virus het gaat.

Pro Primates, de "vakbond voor apen', zegt dat in Nederlandse dierentuinen voor zover bekend geen apen met SIV voorkomen. Volgens directeur drs. I. Spruit hebben de meeste dierentuinen, nadat vijf jaar geleden bekend werd dat apen hun eigen vorm van aids kunnen hebben, hun apenkolonies gescreend. Voor Spruit komt het als een “volslagen verrassing” dat de apen van Artis naar het RIVM zijn overgeheveld. Pro Primates pleit er al jaren voor dat transacties met apen openbaar gemaakt worden.

Bij Artis zijn de direct betrokkenen onbereikbaar voor commentaar. F. Arendse, die op het ogenblik het vertrek bewaakt waar de apen vandaan zijn gehaald, is zijdelings op de hoogte van de overplaatsing. “Wij dachten eerst dat de apen een vorm van aids hadden.” Volgens Arendse is achteraf vast komen te staan dat de apen wel ziekteverschijnselen hebben, maar dat mensen geen risico's lopen. “Maar ik weet er verder ook niets van. Ze waren op gegeven moment gewoon weg. Het is nu stil rond de groep apen.”

C. Erhardt, adjunct-chef warmbloedigen bij Artis, bevestigt dat onderzoek heeft uitgewezen dat de dieren niet voor mensen besmettelijk zijn. “Ik weet wel dat volgens het onderzoek de apen geen gevaar voor de verzorgers betekenden. Daar ben je natuurlijk wel angstig voor.”

Volgens Erhardt is het "uitzonderlijk' dat kolonies apen voor onderzoek uit Artis worden weggehaald. “Het is heel moeilijk om vervanging te vinden, want dwergmakaken zijn zeldzaam.” Volgens Erhardt geen enkele andere dierentuin in Nederland deze apensoort.

Osterhaus hoopt binnen een aantal maanden het onderzoek naar de apen af te ronden en de onderzoeksresultaten in een wetenschappelijke publikatie te kunnen vastleggen. Volgens Osterhaus heeft Artis de apen aan RIVM afgestaan om wille van de wetenschap. “De drijfveer is wetenschappelijk onderzoek.”