Vrijdag 24; Madonna

Voor veel mensen is Madonna een heldin. Volgens Camille Paglia bij voorbeeld is zij het toonbeeld van de vrouw die zich niet laat ringeloren door mannen en het lot in eigen handen heeft genomen. Een sterke vrouw die taboes doorbreekt en haar aantrekkelijkheid gebruikt om verder te komen, maar daar, anders dan Marilyn Monroe, niet het slachtoffer van wordt.

Waar is dit beeld op gebaseerd? Niet op haar muziek - die onderscheidt zich meestal niet van zovele andere hits die in de top 40 staan. Madonna presenteert zich voornamelijk door videoclips, dus zullen het wel deze filmische begeleidingen van haar hits moeten zijn die haar het aureool van sterke, moderne vrouw hebben gegeven. Maar het heeft me op twee uitzonderingen na altijd verbaasd wat haar bewonderaars hierin nu zagen. In Like A Virgin, een van haar eerste videoclips, danst zij wellustig op een gondel in Venetië, in Cherish huppelt zij in natte kleding door de branding en wordt ook nog even een zeemeermin. Vogue van een paar jaar geleden was een decente ode aan de toen populaire, gelijknamige dans, La Isla Bonita was een drakerig nummer waarvan de clip met roodgerokte Spaanse (of Mexicaanse) danseres valt in de categorie stierenvechtersaffiche.

Ook in de videoclips die wat meer een verhaal vertellen, kon ik niet ontdekken wat haar nu zo bijzonder maakte. Like A Prayer was met zijn brandende kruisen en een huilend en tot leven komend heiligenbeeld alleen kwetsend voor devote katholieken en baarde dan ook alleen in Italië opzien. Daar stond dan tegenover dat het door Madonna gespeelde zwangere meisje in Papa Don't Preach weer precies deed wat de paus wilde: ten slotte besluit ze het kind wel te nemen. Het was voor de EO aanleiding om Madonna ten voorbeeld te stellen aan de jeugd.

Alleen bij de laatste twee clips begon ik te twijfelen. Van de masturbatiescène in de live-uitvoering van Like A Virgin, afkomstig uit de film In Bed With Madonna, kon ik me inderdaad voorstellen dat het veel mensen te ver ging, al hield Madonna er keurig haar kleren bij aan en was er minder te zien dan in al die clips die vroeger in het inmiddels opgeheven Erotica-uurtje van MTV of Superchannel waren te zien. Maar vooral Justify My Love, Madonna's laatste clip, had een echte, vreemdsoortige hitsigheid. Het filmpje bevatte homo- en heteroseksuele ingrediënten en sadomasochisme werd op zijn minst gesuggereerd. Ik was benieuwd naar Madonna's volgende videoclip. Misschien kon die mij eindelijk van het gelijk van de Madonna-vereerders overtuigen.

Die nieuwe clip is inmiddels een week of twee uit en heeft mijn twijfels weggenomen: Madonna verdient de bewondering niet. Het door haarzelf geschreven liedje This Used To Be My Playground hoort bij de te verschijnen film A League Of Their Own en gaat over het verlangen naar vroeger, toen alles nog goed was. Zowel muzikaal als tekstueel is het wee en de bijbehorende clip - een foto-album waarvan de bladen met zoetige, bewegende beelden van vooral Madonna zelf steeds worden omgeslagen - is al even sentimenteel. Madonna is weer de gewone, maar zeer populaire popster die ze eigenlijk altijd al was.