PTT: afluisteren met hoorn op haak is slechte methode; Signaal zou zelfs op radiotoestel in de buurt te horen zijn

DEN HAAG, 24 JULI. "High frequency flooding' is een oude methode voor het omzetten van een telefoon in een afluisterapparaat maar bovenal een lousy methode. Een klandestiene afluisteraar moet van goeden huize komen wil hij zich niet op de een of andere wijze verraden. De kans dat de truc in Nederland wordt toegepast is uiterst gering.

Dat is het oordeel van PTT Telecom nadat zij zich enige dagen op de door een rechtszaak in Den Bosch in opspraak geraakte afluistertechniek heeft beraden. Ir. A. van der Krogt, die deelneemt aan het onderzoek van PTT Research, kan zich alleen al op technische gronden niet voorstellen dat de politie haar toevlucht kiest tot zó'n ongelukkige afluistermethode. Bij een onjuist gebruik van de truc is het risico groot dat de bel van de afgeluisterde blijft rinkelen of dat in de hoorn een fluittoon klinkt. Zelfs zou het HF-signaal op de middengolf of de lange golf van een naburig radiotoestel te horen zijn.

Desgevraagd beaamt hij dat de methode zo simpel is dat aannemelijk is dat de politie er zelf voldoende kennis over bezit. “Die conclusie moet u zelf maar trekken”. Het kostte PTT Research geen moeite zelf goed werkende afluistercircuits volgens het HF-principe te bouwen. Een van de zwakke kanten van de methode is dat zij sterk proefondervindelijk is en niet alleen per toestel maar zelfs per specifieke situatie moet worden geoptimaliseerd. “Van toestellen uit dezefde serie is het ene type soms wel afluisterbaar en het andere niet.”

HF-flooding is het enige middel waarmee men de telefoon via de lijn in een afluisterapparaat omzet. Dat inzicht, en het gegeven dat iedereen ruwweg op dezelfde uitvoering zal uitkomen, verschaft de PTT de kennis om ook de adequate bescherming tegen het afluisteren aan te bieden. Per 1 augustus kan men voor vijf gulden in de Primafoons een steker kopen met een condensator van 0,33 nanofarad die de kwade kansen uitsluit.

De suggestie dat uit het feit dat de PTT precies weet met welke condensator men zich kan beschermen valt af te leiden dat de PTT ook precies weet welke afluistermethode gangbaar is, wijst Van der Krogt af. De condensator, die parallel over de telefoonaansluiting moet worden aangebracht, doet niets anders dan eventueel aangevoerde HF-energie afleiden. “Er is een simpel lineair verband tussen dat vermogen en de capaciteit van de condensator dus zo kritisch is de gekozen waarde nu ook weer niet.” Maar de in amateurkringen aanbevolen condensator van 10 nanofarad kan volgens Van der Krogt tekort schieten. (De condensatorwaarde van 1,5 microfarad die abusievelijk in deze krant werd vermeld zou de geluidskwaliteit van de microfoon aantasten.)

De ad hoc samengestelde PTT-onderzoeksgroep heeft een reeks moderne telefoontoestellen aangeschaft en onderwerpt die stuk voor stuk aan HF-afluisterproeven. Gebleken is dat nauwelijks valt te voorspellen welke toestellen "doorslaan' en welke niet. Wel moest men vaststellen dat het in een enkel geval mogelijk is een toestel ook vanuit de centrale af te luisteren. In het algemeen neemt de kans op welslagen evenredig af met de afstand tot het af te luisteren toestel. Het succes van computerkraker Gonggrijp berust op het feit dat hij zijn methode aan een losgekoppeld toestel demonstreert. “Maar goed ook”, zegt Van der Krogt, “want zodra hij inbreekt op het net is hij in overtreding”.

Geconfronteerd met een gedemonteerde klassieke T65-telefoon van het draaischijftype beaamt Van der Krogt dat het waarschijnlijk inderdaad de haakschakelaar is die de hoogfrequente energie het toestel binnenhaalt en de microfoon bekrachtigt. “Maar het is moeilijk te voorspellen welke elektronische componenten binnen een circuit een HF-signaal zullen oppikken. U moet dat niet te zwart-wit zien.”

De PTT ziet in de Nederlandse commotie geen aanleiding buitenlandse telecommunicatiediensten in te lichten. “Er is voldoende internationaal overleg en de methode is voldoende bekend.” Ook overweegt de PPT niet de beschermende condensator gratis aan te bieden. Het gaat, zegt men, om een illegale en zeldzame afluistermethode waarbij de kwaliteit van het toestel niet in het geding is. Bovendien voldoen de PTT-toestellen volledig aan de keuringseisen van Verkeer en Waterstaat en is de PTT bij lange na niet de enige leverancier van telefoontoestellen.