"Kaart wordt onbetaalbaar als tekort op studenten wordt afgewenteld'; NS heeft spijt van OV-kaart studenten

ROTTERDAM, 24 JULI. Een van de redenen die de NS noemen om volgend jaar 200 miljoen gulden te besparen, is het intensieve gebruik van de OV-studentenkaart. De toeloop tijdens de spits viel mee, maar rondom en tijdens het weekend pakken de 600.000 studenten vaker de trein. De kaart die bij het ministerie van onderwijs voor een besparing zorgde, scheept de NS op met extra kosten voor onder meer langere treinen.

Op dit moment onderzoeken het minsterie van onderwijs, de NS en het stads- en streekvervoer hoeveel de studenten nu echt reizen. De uitkomsten van dat onderzoek zullen dienen als uitgangspunt bij de onderhandelingen over het nieuwe contract tussen de vervoerders en het ministerie van onderwijs.

Het eerste contract is gesloten in 1990. Door de OV-jaarkaart voor studenten hoeft het automatiseringssysteem van de studiefinanciering geen ingewikkelde reiskostendeclaraties meer te verwerken. Bovendien wordt de kaart betaald uit een korting op de basisbeurs, wat het ministerie een aanzienlijke bezuiniging oplevert.

Het contract kwam moeizaam tot stand. De kaart had er al op 1 september 1989 moeten zijn, maar de val van het tweede kabinet-Lubbers haalde daar een streep door. Omdat de NS capaciteitsproblemen verwachtten, wilde men het contract toen opzeggen. Besloten werd universiteiten, hogescholen en middelbaar beroepsonderwijs te vragen hun aanvangstijden aan te passen, een verzoek waar lang niet iedereen aan heeft voldaan. Daarnaast heeft minister Ritzen het bedrag dat met het contract is gemoeid met 35 miljoen gulden verhoogd tot 406 miljoen waarvan 230 miljoen gulden voor de NS.

De studenten moeten er nu 65 gulden per maand voor betalen. Het bedrag wordt afgehouden van hun basisbeurs. In het contract tussen Onderwijs en NS is bepaald dat er "trendmatige aanpassingen' zouden komen. Dit jaar was dat 4 gulden, in 1993 en 1994 zal het waarschijnlijk om 3 gulden gaan.

Directeur G. Abbenhuis van de OV Studentenkaart bv voorziet dat de kaart onbetaalbaar wordt als de NS “hun tekorten gemakshalve af willen wentelen op de studenten”. Hij zegt “niet te begrijpen” dat de NS het extra gebruik van de trein niet hebben voorzien: “De jaarkaart is juist geïntroduceerd om de mobiliteit van studenten te bevorderen”. Abbenhuis vreest dat de kaart wordt afgeschaft als de NS de onderhandelingen over het nieuwe contract “met te hoge eisen ingaan. En dat zou jammer zijn, want nadat de studenten eerst te hoop liepen tegen de kaart wordt deze nu algemeen geaccepteerd.”

De NS kampen met het probleem dat het moeilijk is precies te weten te komen hoeveel de studenten reizen. Terwijl andere bedrijfstakken zoals de detailhandel hun klanten steeds beter leren kennen door het gebruik van klantenkaarten en elektronische betalingssystemen, weten de NS steeds minder over de treinreizigers. Het enige dat de NS weten, is dat de meeste klanten tijdens de spits willen reizen en er steeds minder kaartjes aan het loket worden verkocht.

Vroeger moest vrijwel iedereen een kaartje bij het loket kopen en daaruit kon de NS opmaken wanneer de reizigers waar naar toe reisden. Tegenwoordig zit de trein vol met mensen die een geplastificeerde kaart met pasfoto aan de conducteur tonen. Om inzicht te krijgen in de reizigersstromen tellen conducteurs op bepaalde treinen het aantal reizigers. Behalve met de ministeries van onderwijs en defensie heeft de NS grootverbruikscontracten gesloten met gemeentes en provincies

Om te controleren of iedereen wel met een geldig vervoersbewijs in de trein zit, lopen nu zes controleteams met een zogeheten leespen door de trein. De NS willen dat aantal nog uitbreiden. Maar het is niet zo dat de NS met behulp van deze leespen informatie kan verzamelen over het aantal treinreizigers.

Meer en sneller informatie over het gedrag van de reizigers is vooralsnog toekomstmuziek. De NS zal in september een aantal controleurs uitrusten met chipkaarten die gesignaleerd worden door poortjes die in enkele stations worden opgesteld. Als de resultaten van deze proef positief zijn, willen de NS op den duur alle reizigers met een abonnement een chipkaart geven. Die kaart kan dan ook voor andere vormen van openbaar vervoer, parkeerplaatsen en fietsenstallingen gebruikt worden. Bovendien kan de NS dan aantonen hoeveel de abonnementhouders hebben gereisd en het verschil met de verwachtingen alsnog verrekenen met de contractant.