El Lider vertrekt geen spier

MADRID, 24 JULI. Fidel Castro is eenzaam in Madrid. Hij zou wel de straat op willen, maar daar hangen spandoeken waarop “Weg met de dictator” te lezen is, en uit alle windstreken zijn ballingen en voormalige politieke gevangenen naar Madrid gereisd om “moordenaar” te roepen zodra hij zijn hoofd om de deuropening zou steken. Zijn eigen geheime dienst heeft hem daarom aangeraden maar zoveel mogelijk op zijn kamer te blijven in het luxueuze hotel Ritz, waar ook alle andere regeringsleiders verblijven.

Zijn uitgebreide staf heeft ervoor gezorgd dat er iedere keer wanneer hij op weg gaat naar één van de verplichte programma-onderdelen ook een pro-Cubaans spreekkoor klaarstaat om de protestuitingen te overstemmen. Dat was al zo, toen hij dinsdagnacht op het Madrileense vliegveld Barajas arriveerde. Hij had toen graag iets moois willen zeggen, maar zijn assistenten zagen dat het aantal politieke tegenstanders in de menigte vrij groot was en beduidden hem om snel door te lopen. In Madrid wonen namelijk meer dan honderdduizend mensen van Cubaanse afkomst. Na Miami is het het belangrijkste centrum van de oppositie in ballingschap.

De ontvangst door koning Juan Carlos en premier Gonzalez, gistermiddag, was al evenmin erg hartelijk. Geen omhelzingen, maar een koele handdruk. Tijdens de lunch had het lot hem een plaats aan het eind van de tafel toegewezen, met als enige buurman de door de Amerikanen geïnstaleerde Panamees Guillermo Endara. Slechter kon hij het niet treffen. Gonzalez, vroeger toch een goede vriend, schiep tijdens de openingszitting van de conferentie nog meer afstand door te zeggen: “Binnen onze gemeenschap is geen plaats voor politieke gevangenen en evenmin voor uitwijzingen om politieke redenen”. El Lider vertrok geen spier, hoewel hij wist dat die woorden rechtstreeks tot hem waren gericht. In zijn eigen rede onderstreepte hij dat Cuba een volwaardig lid van de Ibero-Amerikaanse gemeenschap is en hij beschuldigde Washington van “genocide” op het Cubaanse volk door middel van een handelsblokkade die zelfs de invoer van medicijnen en levensmiddelen treft. Zelfs waar hij inhoudelijk gelijk had, kreeg hij bij zijn collega's nauwelijks de handen op elkaar. Pas 's avonds tijdens het diner leek Fidel zich enigszins te ontspannen, hoewel hij als tafeldame toch de notoir schuchtere prinses Elena getroffen had.

Vorig jaar in Mexico werden de overige Latijns-Amerikaanse leiders nog in verlegenheid gebracht door de enorme publieke bijval die de laatste communist van het continent ten deel viel. In Europa gaat het heel anders. Toch hoopt zijn staf nog een succesvolle tournee aan de conferentie te kunnen vastknopen. Morgen zal Castro aanwezig zijn bij de Olympische Spelen, zondag vliegt hij naar de Wereldtentoonstelling in Sevilla en daarna reist hij door naar Galicië, de streek waar zijn familie vandaan komt.