Een haan, een oranje-roze gloed en nog geen akkoord

DEN HAAG, 24 JULI. De hele nacht hebben ze gebrand, de lichten op de negende verdieping van het ministerie van buitenlandse zaken waar Koos Andriessen tijdelijk kantoor houdt. Een dag, een nacht en een vroege ochtend voltrok zich in het tijdelijk onderkomen van de minister van economische zaken, wiens eigen kantoor wordt gerenoveerd, de finale in de strijd om de toekomst van vliegtuigbouwer Fokker. Een schaakspel van acht heren, in de rug gesteund door een handvol juristen, dat voor de gastheer na 20 uur eindigde in "slikken of stikken'.

De besprekingen begonnen gisterochtend al onder een slecht voorteken: de corporate jet, waarmee de Duitse onderhandelaars zich naar hun Haagse rendez-vous met vertegenwoordigers van EZ en het Fokker-bestuur spoedden, vertrok met 20 minuten vertraging vanuit München. Vanaf dat moment zouden traagheid en kleine praktische strubbelingen de besprekingen omlijsten.

Toen buitenlandse zaken rond 18.00 uur de werkdag voor gezien hield, bleek dat niemand rekening had gehouden met de werkijver van de onderhuurder van economische zaken. Automatisch schakelde op de negende verdieping een deel van de stroom uit, waardoor de kantoormachines waarmee de talloze varianten van discussiestukken geproduceerd en vermenigdvuldigd werden tijdelijk onklaar raakten.

Ook de catering was niet berekend op een marathondebat. De bode, die in het begin van de avond nog voor sandwiches kon zorgen, moest zich in de nachtelijke uren beperken tot het venten van blikjes fris. Om kwart voor vier 's nachts werd besloten tot een noodgreep. Een Fokker-medewerker ging op strooptocht. Met een triomfantelijke blik keerde hij weer, in zijn armen 30 kroketten van Snackbar de Vrijheid.

Het eindresultaat en de duur van de besprekingen duiden op een harde, van tijd tot tijd onaangename confrontatie. Om middernacht moesten de zorgen over de toekomst van de zelfscheppende Nederlandse luchtvaartindustrie evenwel tijdelijk wijken. Fokker-onderhandelaar drs R.F. Hendriksen vierde zijn verjaardag. Secretaresses, verantwoordelijk voor de uitwerking van conceptstukken, lauwerden de Fokker-man met een krans, vervaardigd uit aan elkaar geniette papieren onderzettertjes. “Er werd zelfs gelachen”, aldus een aanwezige later.

De acht hoofdrolspelers hadden een moeilijke opgave. De sfeer tussen de drie partijen was niet meer opperbest, nadat EZ de inhoud van tussentijdse contracten om strategische redenen had laten uitlekken. Bovendien hadden zowel de minister als de industriëlen zich publiekelijk in hun stellingen ingegraven en al meermalen het "onaanvaardbaar' uitgesproken. Om toch enige voortgang te kunnen boeken werden daarom lijsten van discussiepunten samengesteld, die vervolgens punt voor punt besproken werden. Knelpunten werden terzijde geschoven en tot het laatst bewaard.

Toen een Haagse haan al over het Malieveld had geklonken en een nieuwe dag zich met een oranje-roze schemering boven Wassenaar had aangekondigd, stond op die lijst nog steeds dat ene punt: het langdurige vetorecht van de overheid bij zeer ingrijpende beslissingen over de toekomst van Fokker.