Bush in problemen door optreden Saddam

George Bush zit in de problemen. Over een half jaar is Saddam Hussein misschien nog steeds president van Irak, maar hijzelf niet langer president van de VS. Dat vooruitzicht wordt reëler naarmate de economische recessie in Amerika aanhoudt en Bush geen antwoord vindt op de provocaties van Saddam Hussein.

Stapsgewijs schendt Saddam de bestandsvoorwaarden, die de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties hem vorig jaar oplegde. Hij zou namelijk tot de conclusie zijn gekomen dat hij langzaam maar zeker door het VN-embargo wordt gesmoord als hij zich niet actief keert tegen de Veiligheidsraad, die voor hem uitsluitend de Amerikaanse belangen dient en daarom identiek is met Washington. Hij heeft de aanval gekozen als de beste verdediging, temeer omdat hij de door de verkiezingsstrijd behoorlijk aangeslagen Bush niet langer ziet als een sterke, machtige vijand.

Ditmaal ging hij niet, zoals twee jaar geleden, in één ferme klap tot de aanval over, doch zoetjes aan. In april bracht hij - in strijd met resolutie 687 van de Veiligheidsraad - zijn luchtmacht weer in actie, zogenaamd om zich tegen een Iraanse aanval te verdedigen. De geallieerden riepen dat het niet kon en mocht, maar zij deden niets. Dus verwierp Saddam de nieuwe, door een ploeg van de VN getrokken landsgrens met Koeweit, die over tweeduizend kilometer 600 meter ten gunste van Koeweit opschoof.

Tot verrassing van de VN-onderhandelaars ging Irak - na onderhandelingen, die succesvol leken te worden - opeens niet akkoord met de verkoop van olie ter waarde van 1,6 miljard dollar, waarmee de import van levensmiddelen en medicijnen bekostigd zou worden, maar ook de vernietiging van Iraks massa-vernietigingswapens en de gedeeltelijke schadeloosstelling aan Koeweit.

Daarbij bleef het niet: in Bagdad opende men de aanval op alle organisaties die de Iraakse bevolking van hulp voorzagen - aanvankelijk door de verlenging van hun aanwezigheid te weigeren, vervolgens door middel van individuele moordaanslagen op medewerkers van deze organisaties. De manier waarop de "schurftige honden' (de ontwapeningsinspecteurs van de VN) door de Iraakse media en door georganiseerde demonstranten werden behandeld, paste logisch in het aanvalsschema.

Saddam maakt zich niet al te veel zorgen over een eventuele, militaire strafactie van de Amerikanen en hun bondgenoten.

Pag 4: Kans is klein dat Saddam inbindt

Saddam rekent erop dat een strafactie van de Amerikanen en hun bondgenoten. niet dezelfde proporties kan aannemen als de tegen hem gevoerde oorlog van vorig jaar om Koeweit te bevrijden. Voor een aanval te land hebben de geallieerden immers veel te weinig troepen in het gebied. Zij kunnen uitsluitend gerichte bombardementen uitvoeren - en dan nog alleen op beperkte schaal.

Saddams ambassadeur bij de VN, Abdul Amir al-Anbari, vertelde journalisten een paar dagen geleden dat “het gooien van een paar bommen - op Bagdad of hier en daar” de zaken niet zal veranderen. Zulke beperkte aanvallen zouden alleen maar bewijzen dat de Veiligheidsraad van de VN niet veel kan doen “zonder de samenwerking van de Iraakse regering”. Het dagblad Al-Thawra was nog duidelijker: “Amerika had geen succes toen het dat leger van het Kwaad tegen Irak mobiliseerde. Het oogstte niets. Kan Amerika nu iets oogsten, terwijl het onmachtig is en niet in staat om ook maar één enkele soldaat te mobiliseren?”

Saddam gaat ervan uit dat zelfs beperkte bombardementen, die ongetwijfeld slachtoffers onder de Iraakse burgers veroorzaken, Bush zowel in Amerika zelf als op internationaal gebied in grote verlegenheid zullen brengen. Zulke bombardementen zouden de Amerikaanse publieke opinie er nogmaals aan herinneren dat de oorlog van vorig jaar een onafgemaakt karwei was, terwijl op hetzelfde moment de Democraten in het Congres alles in het werk stellen om het 'Saddamgate-schandaal' boven water te halen (de militaire hulp en de miljarden-kredieten die Bush tot vlak voor de Golfoorlog aan Saddam verleende, ondanks waarschuwingen van diverse Amerikaanse beleidsinstanties dat Saddam die steun voor de aanmaak van massa-vernietigingswapens gebruikte).

Dus denkt Saddam dat hij zijn gang kan gaan. Alsof de Moeder van Alle Oorlogen en van Alle Nederlagen nooit heeft plaats gehad heeft het Iraakse dagblad Babel, onder leiding van Saddam Husseins oudste zoon Udaï, het sinds maandag weer over “de provincie Koeweit”, de terminologie die Irak na 2 augustus 1990 gebruikte om zijn invasie in Koeweit goed te praten. Daarmee werd nieuw leven geblazen in de territoriale claims van Irak op Koeweit, die de Iraakse regering krachtens de resoluties van de Veiligheidsraad voor eeuwig moest afzweren.

Het is onwaarschijnlijk dat Saddam onder de huidige omstandigheden inbindt. En als hij het wel doet, zal dat slechts voor heel korte tijd zijn. De ontreddering van de Amerikaanse regering is hem namelijk niet ontgaan. Zoals gewoonlijk wil de militaire top vooralsnog geen militaire acties. Eerst wil hij weten welke doelen hij moet treffen in een actie die om politieke redenen “binnen de proporties” dient te worden gehouden. Vandaar dat de woordvoerder van het Pentagon het afgelasten van het bezoek van het vliegdekschip Saratoga aan het Griekse eiland Rhodos in verband bracht met de situatie in Joegoslavie, terwijl even later het Witte Huis een volstrekt andere reden aangaf: “een boodschap aan het adres van Saddam Hussein om hem ervan te overtuigen dat hij de inspecteurs van de VN in het ministerie van landbouw in Bagdad moet toelaten”.

Nizar Hamdoon, de Iraakse onderminister van buitenlandse zaken en vroeger een van de populairste Arabische diplomaten in Washington, maakte dinsdag tegenover diplomaten duidelijk dat Irak niet langer tolereert dat VN-inspecteurs zo maar op zoek gaan naar de nucleaire, ballistische en chemische activiteiten van Irak. Zij mogen ook niet langer hun eigen helikopters gebruiken. Als dat nodig is, zal Irak de helikopters ter beschikking stellen. Bovendien moet er “een helder en duidelijk akkoord komen” tussen de VN en Irak “over de aard, de middelen en de doelen” van die inspecties, waaraan geen Amerikaanse deskundigen meer mogen deelnemen “wegens hun vijandige gedrag tegen Irak (..)”.

Als de Veiligheidsraad (dat wil zeggen de geallieerden) zich pruttelend, maar zonder verdere acties bij de Iraakse eisen neerlegt, betekent dat dat Saddam in het geheim met zijn wapenrace kan doorgaan en op den duur wraak neemt op al zijn vijanden in de regio. Volgens schattingen van zijn vroegere medewerkers heeft hij op geheime rekeningen in het buitenland nog 20 miljard dollar - voldoende voor de aanschaf van zeer veel dodelijke goederen. Niet voor niets is Jordanië een gigantische supermarkt geworden, die volgens Amerikaanse deskundigen tot zeer onlangs maandelijks zesduizend ton aan goederen naar Irak verkocht, waarvan een derde militair materieel.

Westerse, Arabische en Iraanse steun aan de verschillende oppositiegroepen in Irak heeft tot dusver niets opgeleverd. De oppositiegroepen roepen om het hardst hoe democratisch zij zijn geworden. Maar ze zijn er niet in geslaagd tot een coherente politieke samenwerking te komen, mede omdat hun buitenlandse beschermheren jaloers over hun eigen belangen waken.

Saddam heeft dan ook vrij spel. Als het Westen hem zijn gang laat gaan, zullen over niet al te lange tijd honderdduizenden daarvan het slachtoffer worden: de Koerden in het noorden, die nu al door vrijwel alle internationale hulporganisaties in de steek worden gelaten en door Bagdad uitgehongerd worden; de shi'ieten in het zuiden, die nu langzaam vergiftigd worden, doordat Saddam enerzijds moerassen laat droogleggen, anderzijds rioolwater in de overgebleven moerassen laat stromen.

Afgezien daarvan zal de Nieuwe Wereldorde, die volgens president Bush gegrondvest moest zijn op effectieve machtsmogelijkheden van de VN, een dodelijke dreun krijgen. De vredesbevorderende activiteit van de VN die toch al weinig voorstelt zal een zandkasteel worden dat instort door ongeloofwaardigheid. Het uitblijven van maatregelen tegen Saddam zal van de Verenigde Naties in een uiteenspattende wereld een Volkerenbond II maken.

Vandaar, dat Saddam waarschijnlijk toch één foutje in zijn berekeningen maakt. Bush kan het zich eenvoudig niet veroorloven, al was het alleen maar omdat hij zijn naam in de geschiedenis niet wil bezoedelen, om Saddam vrije baan te geven. Er komt dus een militaire actie - niet morgen, en ook niet volgende week. Want Bush zal de spanning laten oplopen om, als het ware gedwongen, Saddam een nieuwe en zeer dure les te leren.