Aidscongres veroordeelt reisbeperkingen

AMSTERDAM, 24 JULI. “Godzijdank waren de Nederlandse regering en de inwoners van Amsterdam bereid deze conferentie met open armen en een warm hart te ontvangen. Wat een voorbeeld voor diegenen in Washington, die verantwoordelijk zijn voor zulke weerzinwekkende en willekeurige maatregelen als de reis- en immigratiebepalingen voor seropositieve mensen.” Filmactrice Liz Taylor, voorzitter van het Amerikaanse aids-fonds Amfar, liet er gistermiddag geen misverstand over bestaan. In een vlammend pleidooi veegde zij de vloer aan met de Amerikaanse inreisbeperkingen. Voor een uitgelaten publiek beschreef zij het beleid van de huidige regering als “arrogant en laf” en riep president Bush op een einde te maken aan de huidige beperkingen.

Tijdens een aantal bijeenkomsten van het Achtste Internationale Aidscongres in de Rai stond gisteren het thema van de mensenrechten centraal. De inreisbeperkingen - reden waarom het congres werd verplaatst van Boston naar Amsterdam - vormen een directe inbreuk op het principe van de gelijke behandeling, vonden de meeste sprekers. Met hun maatregelen bevinden de Verenigde Staten zich in het gezelschap van landen als Irak, Libië en China. In totaal kennen 46 landen, waaronder België, inreisbeperkingen voor seropositieve toeristen of immigranten, aldus een opsomming van de actiegroep Act Up.

Tot nu toe hebben ruim vier miljoen mensen die in aanmerking wilden komen voor een vaste verblijfsvergunning voor de VS, een verplichte aidstest ondergaan. Afgezien van de inbreuk op de privacy hebben de maatregelen geen enkel effect op het tegengaan van de aidsepidemie, zo betoogden verschillende sprekers. Direct besmettingsgevaar via de lucht of aanraking is afwezig en dus worden miljoenen dollars uitgegeven voor het instandhouden van een nutteloos en discriminerend systeem, zo luidde hun redenering.

Tijdens de persconferentie van de Amfar werd bekendgemaakt dat de wereldgezondheidsorganisatie WHO van nu af aan geen enkele steun meer verleent aan conferenties over aids die worden gehouden in landen met een inreisbeperking. Gisteren onderstreepte de voorzitter van het internationale Rode Kruis, Par Stenback, dat de inreisbeperkingen haaks staan op de uitgangspunten van zijn organsatie. In een felle toespraak riep hij de landelijke afdelingen op zich in te zetten tegen iedere vorm van discriminatie. “Als Henri Dunant nu had geleefd, was hij een aids-activist geweest”, aldus de voorzitter.

Sprekers vroegen gisteren tevens aandacht voor executies en moordpartijen die plaatsvinden in verband met aids. In Mexico zouden dit jaar vijf aids-activisten zijn vermoord wegens hun aanhoudende protesten tegen het aids-beleid van hun regering. Vanuit Birma en Thailand komen sinds begin vorig jaar aanhoudend berichten dat jonge, Birmese vrouwen die zijn besmet met het HIV-virus worden vermoord. Het betreft hier prostituées die werkzaam zijn geweest in Thailand, maar na hun besmetting door de Thaise autoriteiten de grens met Birma worden overgezet.

In april van dit jaar zou een groep van dertig prostituées in Birma zijn vermoord door middel van injecties met cyanide. Volgens socioloog dr. Vitit Muntarbhorn, een van de sprekers op het congres, zijn dergelijke berichten vanuit het dictatoriale Birma niet te bevestigen. “Maar de informatie die wij al enige tijd uit verschillende bronnen ontvangen maakt dit soort verhalen buitengewoon aannemelijk”, verklaarde Muntarbhorn gisteren desgevraagd.

De Amerikaanse advocaat Tom Stoddard, zelf reeds enige jaren besmet met HIV, hekelde in een toespraak de vaak “draconische maatregelen” die uit angst voor de verspreiding van het aidsvirus worden genomen. Zoals in Cuba, waar op grote schaal mensen onvrijwillig worden getest op het virus om bij seropositiviteit onmiddellijk te worden verbannen naar een "sanatorium' buiten Havana. Of zoals in landen als Kenia, Zaïre en Zambia, waar het bestaan van de ziekte lange tijd werd ontkend uit angst voor negatieve gevolgen voor de toeristenindustrie.

Ook op de vanochtend gehouden slotceremonie van het congres kwamen verschillende sprekers terug het belang om vrij te kunnen reizen. Volgens de toespraak die werd voorgedragen namens EG-commissaris Vasso Papandreou was de verplaatsing van de conferentie naar Amsterdam een voorbeeld van de heersende vooroordelen en zelfgenoegzaamheid. Zij waarschuwde voor een “virus van intolerantie” rondom de ziekte aids.

Volgens Karl-Otto Habermehl, voorzitter van de komende aidsconferentie in Berlijn, zullen bij de voorbereiding van het congres verschillende maatschappelijke groepen worden betrokken. Afgelopen week hebben veel congresdeelnemers van dergelijke organisaties de angst uitgesproken dat deze aanpak die dit jaar voor het eerst in Amsterdam werd toegepast, zal worden vervangen door een meer traditionele. Habermehl verzekerde dat de huidige organisatie gehandhaafd wordt.