Boomwurger redt uitgeputte tropische landbouwgronden

Duitse onderzoekers hebben hun hoop gevestigd op de Clusia, een boomwurger uit het regenwoud, om uitgemergelde Latijnsamerikaanse landbouwgronden in het voormalig regenwoud nieuw leven in te blazen.

Alleen al in Brazilië liggen miljoenen hectaren voormalig regenwoud braak. Het bos is er platgebrand om plaats te maken voor landbouwgronden, maar al na enkele jaren raakt de bodem uitgeput en trekt de bevolking verder het bos in om nieuwe gronden te ontginnen.

Aangezien deze tropisch bodems moeilijk kunstmest kunnen vasthouden, biedt bemesting maar zeer kort soelaas. Er moeten dus andere wegen worden gezocht om de bodemvruchtbaarheid te herstellen en de structuur te verbeteren.

Prof. Ulrich-Ernst Lüttge van de TH-Darmstadt heeft het oog laten vallen op de Clusia, een plantengeslacht waartoe zo'n 145 soorten behoren. De Clusia is een spectaculaire wurger, die wurgwortels om een reusachtige woudreus strengelt, diens watertoevoer afknelt en zijn slachtoffer daardoor een langzame dood bezorgt. Rondom de afstervende stam groeit een nieuwe Clusiastam, die de oude boom vervangt.

Clusia's leggen in de natuur een verrassende veelzijdigheid aan de dag. Zo beschikken ze over twee manieren van fotosynthese en zijn in staat tot grote aanpassingen in hun stofwisseling. Daardoor kunnen ze een heel scala van leefgebieden veroveren. Sommige Clusia's gedijen zelfs in een zee van asfalt, dat in de brandende middagzon stroperig-vloeibaar wordt. Hier maakt de Clusia gebruik van termietennesten om kleine vegetatie-eilandjes te vormen, waar vervolgens ook andere planten kans zien zich te vestigen. Dezelfde tactiek blijkt perspectief te bieden in de woestenij van het afgebrande en uitgeboerde regenwoud. Clusia's kunnen hier als wegbereiders voor andere planten fungeren. In Venezuela zijn daar al goede resultaten mee geboekt.

Voor de herplant wordt geen monocultuur gekozen, maar een combinatie van land- en bosbouw (agroforestry) waarbij ook symbiontische boomschimmels (myccorrhiza) worden uitgezet die de bomen moeten helpen overleven. (Deutscher Forschungsdienst nr 7/'92)