Recessie in Japan treft vrouwen hard

TOKIO, 22 JULI. Vrouwen in Japan worden harder getroffen door de recessie dan mannen, althans, vrouwen die net van school of van de universiteit komen. Uit een deze week gepubliceerde enquête blijkt dat ondernemingen volgend jaar, vergeleken met dit jaar, 5,1 procent minder jongemannen in dienst zullen nemen en liefst 23,7 minder jonge vrouwen.

De enquête is gehouden onder 2.105 Japanse ondernemingen die aan Japans belangrijkste beurzen staan genoteerd en is uitgevoerd door het Japanse onderzoeksbureau Recruit.

Dat de recessie hard toeslaat onder nieuwkomers op de arbeidsmarkt blijkt ook uit het feit dat het totale aantal nieuwe banen voor het eerst in tien jaar zal verminderen. In de industrie is de daling met 5,3 procent iets groter dan in de andere sectoren van de economie; daar bedraagt de daling 4,7 procent.

Naar verwachting zullen 273.000 jonge mannen en vrouwen volgend jaar van school, college of de universiteit komen. Voor de mannen zullen er 100.862 banen zijn, tegenover 106.283 dit jaar. Voor vrouwen zijn deze cijfers respectievelijk 20.096 en 26.355. De ondervraagde bedrijven zullen 38,1 procent van de nieuwkomers in dienst nemen. Daarmee komt dit percentage voor het eerst sinds 1990 onder de veertig. Volgens Recruit zullen 20 op de 29 bedrijven bezuinigen op banen voor de nieuwkomers op de arbeidsmarkt.

Dat vrouwen minder kansen hebben dan mannen komt door de zwakke positie van vrouwen op de Japanse arbeidsmarkt. Weliswaar bestaat er sinds zes jaar ook in Japan een wet op gelijke behandeling - een uitvloeisel van een richtlijn van de Verenigde Naties - en een aantal jaren daarop leek het zelfs of de kansen van vrouwen aanzienlijk verbeterden. Maar dat kwam door de snelle groei van de economie in de tweede helft van de jaren tachtig. Er ontstond een groot tekort aan werknemers en bedrijven namen daarop maar al te graag vrouwen in dienst. Nu het met de economie slechter gaat, dalen de kansen voor vrouwen weer even snel.

Daarbij speelt ook een rol dat driekwart van de vrouwen die in aanmerking komen voor een leidinggevende positie hun baan opgeeft zodra ze trouwen of kinderen krijgen. Er bestaat geen algemene voorziening voor zwangerschapsverlof. Veel vrouwen valt het zwaar om 's avonds na het werk altijd maar op stap te gaan met de mannelijke collega's, een gewoonte die in veel Aziatische landen bestaat, waar men geen huiselijk leven kent zoals in het Westen.

Van vrouwen wordt nog altijd verwacht dat zij de mannelijke collega's thee serveren, ook al hebben ze een betrekkelijk hoge positie. Mannen staat het vrij om in een gewoon kostuum gekleed te gaan, vrouwen moeten op het werk uniforme bedrijfskleding dragen.

Hoewel Japanse mannen het niet zullen bevestigen, is het een feit dat vrouwen worden gediscrimineerd. Japanse mannen noemen het "afstand bewaren', zegt een jonge Japanse vrouw die in het buitenland werkt en met vakantie in Japan is. “Ik houd van Japan, maar als vrouw moet je in Japan zo veel geduld hebben.”