De Goudriaanroute

De dag was drukkend warm, de stad verschroeide in de zon. Pas later, toen de schaduwen langer werden, reed ik naar de Alblasserwaard. De boeren zaten op hun erf, genietend van de zwoele zomeravond.

De Goudriaanroute, boven Gorkum, is beslist een van de mooiste wandelwegen die er in het Zuidhollandse polderland te vinden zijn. Je wandelt over graskaden, langs boezems en sloten, maar ook over slingerende polderweggetjes langs het verstilde water van oude veenstromen. Langs de Giessen en de Goudriaan herinneren oude, monumentale boerderijen aan vroeger tijden. Nieuwe forenzenhuizen zorgen voor het beeld van nu.

De Alblasserwaard ontstond omstreeks 1100, toen het moeras tussen Merwede en Lek werd ingepolderd. Het riviertje de Alblas ligt in het westelijk deel. De mensen vestigden zich op de stroomruggen langs de veenstromen, met als gevolg de karakteristieke lintbebouwing van dorpen als Goudriaan, Ottoland, Hoornaar en Noordeloos. In de loop der tijden klonk de veengrond steeds verder in; er kwamen windmolens aan te pas om het water uit te slaan op de boezems. Eeuwenlang bleef het overstromingsgevaar groot, zoals de vloeddeuren in sommige oude boerderijen laten zien.

Het is dan wel zondagavond, de automobiel is er altijd. Haastig rept men zich van Gorkum naar Schoonhoven, en terug. In de Gouden Eeuw liep hier, over de graskade, een nachtpostroute die Alphen aan den Rijn met Brabant verbond, buiten Dordrecht om. Wie nu over het asfalt raast heeft daar geen weet van, en vanuit de auto is de Giessen een sloot als zovele. Maar wie te voet deze brede veenstroom volgt, komt in een andere wereld.

Tussen oude boerderijen door slingert een weggetje naar Pinkeveer. Het veerhuis - gebouwd na 1912, toen het oude afbrandde - staat zo te zien leeg, wachtend op een nieuwe eigenaar. De oevers van de Giessen worden door een brug met elkaar verbonden. Over het brede, stille water glijdt een kano voorbij.

Het weggetje aan de overzijde leidt achterlangs de bebouwing evenwijdig aan de Giessen, met rechts het weidse polderland. De groene vlakte wordt her en der door een groepje boom- en struikgewas ("geriefhout') onderbroken.

Voorbij de Scheiwijkse molen vloeien Giessen en Kromme Giessen samen, de watervlakte blinkt in de avondzon. Twee mannen kijken me wantrouwend aan. Een duidelijk pad is hier niet te vinden en ik klim maar over het gesloten hek. De route voert nu verder over gras, tussen een kudde schapen door. Over het erf van de Lutjeswaardse molen kom ik in de buurt van Hoornaar.

De route gaat nu noordwaarts, achterlangs het voormalige slot Noordeloos, een prachtig pad over gras, met weerszijden hoge bomen. Een groepje jong vee loopt met me mee, tot het punt waar geen prikkeldraad meer is. Dan pas zie ik dat ik met jonge stieren te maken heb. Ze lopen nu snel op me toe, de kop dreigend gebogen. Ik kijk achterom, zie dat de sloot achter me niet al te breed is en breng mezelf springend in veiligheid. De stieren volgen me aan de overzijde, tot waar een hek ze de weg verspert.

Langs de Gorisseweg bereik ik het begin van de Goudriaan. Een vreemd gezicht: links slingert de waterweg door de polder, rechts bij de weg houdt hij plotseling op. Ter afwisseling kies ik nu voor het asfaltweggetje langs de boerderijen. De aardappel tiert hier welig. Voorbij de kerk, en na een korte pauze in restaurant 't Raadhuis, volgen vele kilometers over prachtige graskaden. Futen, meerkoeten, reigers en eenden vluchten voor de wandelaar die hun stilte verstoort. De zon neigt ter kimme, zoals dat heet. Een oranje bol die wordt weerspiegeld in het water van de Dwarsgang en de Ottolandsche Vliet. Het gras reikt hier tot over de knieën. Ik heb nog minstens een uur te lopen en moet me haasten voor de duisternis invalt.

In Vierdaagse-pas trek ik verder over de Ottolandsche Kade, langs de Peursumsche Vliet en over de Kweldam. In de hoge bomen bij de Heihoeve strijkt een ooievaar neer - of is het een reiger? In de duisternis worden alle vogels schimmen. Ik vertrok om zeven uur; vier uur en twintig kilometer later sta ik opnieuw bij de Giessen. Voorbijflitsende autolampen maken de duisternis nog ondoordringbaarder. Terug naar de stad.