Tolkamer

Voor de oorlog was Lobith-Tolkamer het "Mokum aan de Rijn', rijk bedeeld met schipperscafés waar reeds in alle vroegte de pianola tot leven kwam.

Kasteleins als Henk Elfvering, Dries Jansen en Theo Gertsen waren vaste bakens voor al degenen die hier hun aken, spitsen en kempenaars afmeerden om de lading in te klaren. Neem de legendarische Dries Jansen, die in Rijnvaart achter de tap stond. Zelf had hij aan varen een broertje dood, maar uit de verhalen kende hij praktisch het hele Nederlandse waternet en hij liet geen gelegenheid onbenut om vrijmoedig commentaar te geven op bestemmingen die hij nooit had bezocht.

Barkrukken waren er niet, men zat aan de ruime stamtafel en behalve het "Schiffersklavier' was de trekharmonica in zwang. 's Morgens om half zeven gingen de zaken open en dat bleven ze tot elf uur 's avonds. Gevochten werd er ook, maar bloed is er volgens ingewijden nimmer gevloeid. Wel veel bier, jenever en brandewijn.

Tolkamer is bij lange na niet meer wat het geweest is. De cafés - Wacht am Rhein, 't Anker, Rijnvaart, de Karseboom - bestaan nog wel, maar hun klandizie is sterk veranderd. Tegenwoordig moeten ze het van Duitse en Nederlandse, veelal per touringcar aangevoerde dagtoeristen hebben sinds de meeste schippers hun douaneformaliteiten elders afwikkelen, zodat de noodzaak om hier aan wal te gaan verviel. Ze varen Tolkamer dus eenvoudig voorbij en missen daarmee de alcohol die het oponthoud van hun vaders regelmatig wist op de fleuren.

Ook het douanekantoor weerspiegelt de veranderingen, een negentiende-eeuws pand waar nog een kleine dertig beambten werken, overgebleven van de 125 uit de gloriejaren. En het worden er nog minder. In de EG zonder binnengrenzen - per 1 januari 1993 - verliest ook Tolkamer zijn controlerende taak voor intern goed en kan het nog slechts een rol spelen om vracht uit Oost-Europa vrij te maken.

Nòg liggen er schepen aan de wal, terwijl café de Karseboom met stuurwiel, scheepstoeter en zeemansknopen op hardboard aan het oude beeld blijft beantwoorden. Maar de harmonica lijkt voor eeuwig tot zwijgen gebracht.