SPD wil debat over rol Duitse marine

BONN, 18 JULI. De oppositionele SPD wil alsnog, waarschijnlijk volgende week, een debat in de Bondsdag over de Duitse deelneming aan de NAVO/WEU-actie in de Adriatische Zee ter controle van het VN-embargo jegens Servië. Zij blijft die deelneming ongewenst en ongrondwettig vinden en bereidt daarom ook een klacht voor bij het Duitse Constitutionele Hof in Karlsruhe.

In de Duitse bevolking ligt het vraagstuk van militaire interventies zeer controversieel, zij is eensdeels zeer begaan met het lot van de bevolking van Bosnië-Herzegovina, waarover de Duitse televisie en andere media dagelijks uitvoerig berichten, maar aan de andere kant ook zeer tegen Duitse militaire betrokkenheid bij VN-acties buiten het NAVO-gebied. Eind vorige week bleek dat nog uit een enquête van het ZDF, het tweede Duitse televisienet.

Een meerderheid van het bestuur van de SPD-fractie heeft zich uiteindelijk nu uitgesproken voor het terugroepen van vakantie van de Bondsdag voor zo'n debat. Fractieleider Hans-Ulrich Klose heeft er echter mee moeten instemmen dat een constitutionele klacht niet direct, zoals hij had gewild, naar Karlsruhe gaat. Zijn fractie, die beducht is dat de hoogste Duitse rechter de SPD eventueel géén gelijk geeft in haar bezwaren, wil meer tijd voor de voorbereiding van zo'n Verfassungsklage, waarmee zij de afgelopen jaren al enkele keren heeft gedreigd zonder zo'n dreigement ook uit te voeren.

In de SPD, die de Duitse Grondwet slechts zó wil wijzigen dat inzet van Duitse militairen buiten het NAVO-gebied alleen bij humanitaire of verdesbewarende VN-acties mogelijk wordt, groeit de vrees voor een “salami-tactiek” van de regeringscoalitie. Duitse grenssoldaten nemen sinds twee jaar deel aan VN-politiewerk in Namibië, vorig jaar hebben Duitse mijnenvegers geassisteerd bij het schoonmaken van de Golf en werden vliegtuigen tijdens de Golf-oorlog overgebracht naar Turkije, twee maanden geleden ging een Duits militair-medisch detachement aan het werk voor de VN in Cambodja en vorige week besloten de ministers Klaus Kinkel (buitenlandse zaken) en Volker Rühe (defensie) tot deelneming aan de NAVO/WEU-actie in de Adriatische Zee.

Daarmee is aangaande de inzet van Duitse soldaten voor VN-taken, en buiten de grondwettelijk omschreven verdediging van eigen land of het NAVO-gebied, nu een soort "grijze zone' ontstaan, vindt de SPD. Ook in de regeringspartijen CDU en FDP zijn de afgelopen dagen stemmen opgegaan om het Hof in Karlsruhe te vragen wat nu volgens de huidige grondwet wel en niet kan.

Maar, zoals CDU-fractieleider Schäuble zei, een uitspraak van "Karlsruhe' kan niet afdoen aan de noodzaak dat het verenigde Duitsland zijn grondwet verandert. En, wat de coalitie betreft, wel zó, dat Duitsland op dit stuk dezelfde rechten en plichten krijgt als andere leden van de Verenigde Naties. Dat wil zeggen: inclusief de mogelijkheid om deel te nemen aan vredesafdwingende acties van de VN (Kampfeinsätze).

Voor grondwetswijziging is een parlementaire meerderheid van twee derden en dus steun van de SPD nodig, wat er vermoedelijk toe heeft bijgedragen dat Rühe en Kinkel zich tot nu toe angstvallig hebben onthouden van kritiek op de houding van de oppositie. De kwestie heeft nog een andere binnenlands-politieke kant. De nauwe samenwerking van Kinkel en Rühe heeft de stemming tussen FDP en CDU aanmerkelijk verbeterd én allerlei geruchten doen verstommen als zou Rühe zich op Defensie aan het profileren zijn als kandidaat-kanselier voor een grote (toekomstige) coalitie van zijn partij met de SPD.