Hoofd Francisco Goya waarschijnlijk "ontploft'

MADRID, 18 JULI. De schedel van Francisco Goya is vermoedelijk uiteen gesprongen als gevolg van een experiment met kikkererwten.

Deze belangwekkende theorie over het lot van het al ruim een eeuw vermiste hoofd van de beroemde Spaanse schilder is deze week ontvouwd door de uitgever Eugenio Gallego in de jongste aflevering van het tijdschrift Claves de la razon practica. Goya overleed in 1828 in Bordeaux, waar hij de laatste jaren van zijn leven in ballingschap had vertoefd. Hij werd bijgezet in het familiegraf van een mede-balling. Vanaf 1880 heeft de toenmalige consul van Spanje getracht het lichaam naar Spanje te laten overbrengen voor een plechtige herbegrafenis. Als gevolg van geldgebrek en bureaucratische verwikkelingen lukte dit pas negentien jaar later. Inmiddels was echter vastgesteld dat aan het skelet de schedel ontbrak. In 1919 vond het zijn huidige rustplaats, in de kapel van San Antonio de la Florida in Madrid. Bij het lijk werd een document gevoegd waarin de veronderstelling werd uitgesproken dat het hoofd door een arts was ontvreemd.

Gallego verhaalt nu, dat tijdens de viering van het eerste eeuwfeest van Goya's dood in Zaragossa een schilderij uit 1849 opdook voorstellende "de schedel van Goya'. Het doek stamde uit het bezit van de markies van San Adrian, die tot de vrienden en bewonderaars van Goya behoorde en dus wellicht kort na diens dood opdracht tot de grafroof gaf. Een kleinzoon van de man die het stilleven had vervaardigd, begon zich voor het geval te interesseren en vroeg aan zijn grootmoeder of zij het afgebeelde doodshoofd ooit had gezien. Deze herinnerde zich dat haar overleden man een dergelijke kop had bezeten, waar hij vaak "met bijzondere liefde naar keek'. Na diens dood had één van haar zoons, die medicijnen studeerde, het ding meegenomen naar Salamanca ten behoeve van zijn anatomielessen. Op een dag in 1911 zou hij samen met enkele medestudenten het schildershoofd met kikkererwten en water hebben gevuld en afgesloten om na te gaan of wat hen was verteld over de kracht van natuurlijke gassen op waarheid berustte. Enige tijd later was het hoofd van Goya "als een bom ontploft'.

Eugenio Gallego baseert zich in zijn artikel vooral op een schriftelijk verslag van de kleinzoon, die zelf tijdens de Burgeroorlog overleed. Zowel het tijdschrift Claves de la razon practica als de auteur van het stuk worden in Spanje buitengewoon serieus genomen.

Onze redactie wetenschappen tekent hierbij aan dat de schedel niet ontploft kan zijn door gasvorming, maar mogelijk uit elkaar is gedrukt door de kracht van de zwellende erwten.