Praag weet nu wie om inval 1968 heeft gevraagd

PRAAG, 17 JULI. Bijna vierentwintig jaar na de inval van het Warschaupact in Tsjechoslowakije zijn gisteren de namen bekendgemaakt van de Tsjechoslowaakse partijkopstukken die Moskou indertijd om die inval hebben gevraagd.

President Václav Havel onthulde gisteren dat in de partij-archieven in Moskou de brief is gevonden waarin in de zomer van 1968 de Sovjet-leiders werden uitgenodigd met geweld in te grijpen om in Tsjechoslowakije een eind te maken aan de Praagse Lente. In augustus 1968 vielen op basis van die brief troepen van de Sovjet-Unie en vier andere landen van het pact Tsjechoslowakije binnen en kwam er een eind aan het bewind van de voorstanders van het “socialisme met een menselijk gezicht”.

De brief, die door de Russische president, Jeltsin, aan Havel is overhandigd en die op 3 augustus 1968 de toenmalige Sovjet-leider Brezjnev ter hand is gesteld, is getekend door vijf prominente communistische functionarissen: Vasil Bil'ak, Alois Indra, Drahomir Kolder, Oldrich Svestka en Antonn Kapek. Van hen is alleen Bil'ak nog in leven. Het Tsjechoslowaakse persbureau CSTK vroeg hem gisteren om commentaar. Bil'ak antwoordde dat het bij de brief “mogelijk om een vervalsing” gaat maar dat hij geen verder commentaar kan geven voor hij de brief heeft gelezen.

De invasie van augustus 1968 is door de Sovjet-leiders altijd gerechtvaardigd met het bestaan van een “verzoek” van Tsjechoslowaakse communisten; enig bewijs werd daarvoor echter nooit gegeven en er is altijd enige twijfel gebleven over het bestaan van de brief. Wel werd altijd aangenomen dat, àls er in 1968 om de inval is gevraagd, Vasil Bil'ak daar een rol bij heeft gespeeld. Bil'ak heeft tot het eind van de jaren tachtig een prominente rol gespeeld als chef-ideoloog van het Tsjechoslowaakse bewind.

Havel heeft de brief inmiddels overhandigd aan de Tsjechoslowaakse justitie. Voor juridische vervolging hoeft Bil'ak overigens niet bang te zijn, omdat landverraad in Tsjechoslowakije na twintig jaar verjaart. (AP)