"Iedereen leest biografie van Diana'

DEN HAAG, 17 JULI. "Buckingham Palace watcher' Andrew Morton heeft zijn dagje Nederland volgepland met talloze interviews en een televisie-optreden. De Britse schrijver is hier om zijn biografie van prinses Diana te promoten, alhoewel het boek nauwelijks promotie behoeft. "Diana' is een bestseller, ook in Nederland. Binnen een dag waren de eerste twaalfduizend exemplaren van de Nederlandse versie van het boek uitverkocht. Binnen een maand zijn vijftigduizend exemplaren verkocht en binnenkort beleeft de biografie zijn zesde druk.

“Dit is exceptioneel, ook als je het met andere succesboeken vergelijkt”, zegt directeur P. Muysson van uitgeverij BZZTôH die het boek in Nederland op de markt brengt. “Ik ga volgende week nog eens vijf- of tienduizend exemplaren bestellen in Engeland. Probleem is dat er waarschijnlijk niet voldoende papier is vóór woensdag.”

Hij verklaart het succes van "Diana' uit het charisma van de prinses van Wales en de fascinatie die uitgaat van het Britse koningshuis, dat het ook in weekbladen goed doet. “Mensen van de roddelpers hebben me verteld dat het Engelse koningshuis op de "cover' veel beter verkoopt dan Nederlanders op de omslag”, zegt Muysson. Het Britse koningshuis is volgens de uitgever dan ook “heel wat ander is dan het Nederlandse. In Groot-Brittannië zijn ze veel traditioneler. Diana zei tot hun verloving "sir' tegen Charles, dat zie je een vriendin van Willem Alexander niet doen. Het Engelse koningshuis is een wereld apart, waar we weinig over weten. En dan komt er zo'n onthulling...”

Andrew Morton schrijft dat Diana zou lijden aan de eetziekte boulimie en verschillende pogingen tot zelfmoord heeft gedaan. Ze zou lijden onder de ontdekking dat Charles er al vóór zijn verloving een matresse op nahield. Veel boekhandelaren wilden de biografie een maand geleden niet in hun winkel hebben. Nu vragen dezelfde handelaren vijftig exemplaren tegelijk aan. “Iedereen leest "Diana' ”, weet Muysson, “zelfs mensen die anders alleen literaire boeken lezen.”

Werden roddelbiografieën vroeger uitgegeven in smoezelige, onhandig vertaalde pulpboekjes, de Nederlandse vertaling van "Diana' ligt in een luxe, gebonden uitgave in de winkel. Het lijkt al evenzeer een teken des tijds dat uitgeverij BZZTôH, sinds twee jaar gevestigd in een riant pand aan de Haagse Laan van Meerdervoort, het boek op de markt heeft gebracht.

In 1970 riep een twintigtal idealistische studenten de stichting BZZTôH in het leven, die literaire evenementen organiseerde. In 1975 werd het eerste boek uitgegeven, een verzameling teksten van drs. P. Drie jaar later volgde "Kinderjaren' van Jona Oberski en vanaf 1980 begon BZZTôH met de uitgave van dikke, gebonden boeken waarin bijvoorbeeld alle kritieken van Nijhoffs "Het uur U' werden gebundeld. Deze lijvige werken verkochten slecht en daarom werd in 1982 besloten voor een breder publiek te publiceren.

Uitgeverij BZZTôH heeft nu zestien mensen in vaste dienst. De omzet is de afgelopen vier jaar verdrievoudigd. Van de twintig vrijwilligers van het eerste uur is alleen Muysson over. De aanvankelijk ideële uitgeverij werkt nu samen met kattevoergigant Whiskas en de Free Record Shop. “Een ongelooflijk groot verschil”, geeft de 42-jarige Muysson toe, “maar we worden ouder”.

Jaarlijks geeft BZZTôH 110 boeken uit, waarvan ongeveer twintig procent literatuur. De rest is non-fictie, zoals deze biografie van de prinses van Wales. Of is het boek van Andrew Morton fictie? Muysson: “Het bijzondere van de biografie is dat veel intimi rond Diana er aan meewerkten en onder ede hebben verklaard dat wat ze in dit boek zeggen waar is. Je zou kunnen afleiden dat Diana zelf heeft meegewerkt. Daarom is dit boek zo'n interessant fenomeen.”