Gezant Veiligheidsraad moet crisis Z-Afrika trachten op te lossen

NEW YORK, 17 JULI. Na een speciale tweedaagse zitting heeft de Veiligheidsraad vannacht besloten een speciale afgezant van de VN naar Zuid-Afrika te sturen om de politieke crisis en de oorzaken van het geweld te onderzoeken.

In resolutie S/24288 werden alle partijen in Zuid-Afrika opgeroepen geweld tegen te gaan en terughoudendheid te betrachten. Het geweld van de laatste tijd, in onder meer Boipatong, werd veroordeeld en de Zuidafrikaanse regering werd met klem gevraagd een einde te maken aan gewelddadigheden.

De speciale afgezant moet voorwaarden helpen creëren waaronder de onderhandelingen over de democratisering van Zuid-Afrika kunnen worden hervat. In de resolutie wordt het belang onderstreept van een zo spoedig mogelijke hervatting van de Codesa (Conventie voor een Democratisch Zuid-Afrika)

Bij de hervatting van het debat over Zuid-Afrika verwelkomde de Zuidafrikaanse minister van buitenlandse zaken, Roelof Botha, gisteren de komst van een VN-afgezant, “al moeten uiteindelijk de Zuidafrikanen hun problemen zelf oplossen”. Hij stemde tevens bij voorbaat in met een resolutie waarin een aanzet zou worden gegeven tot een hervatting van de Codesa. Botha deed de een dag eerder door ANC-leider Mandela geuite beschuldiging, als zou de regering verantwoordelijk zijn voor het geweld, af als “beledigend”. “Niet alleen zijn de moorden afschuwelijk, maar ze zijn tevens in strijd met de urgente noodzaak van investeringen, economische groei en het scheppen van banen”, aldus Botha. “Het geweld moet stoppen.” Volgens de minister zijn alle partijen - regering, ANC en Inkatha - verantwoordelijk voor het handhaven van de orde. Hij riep ANC-leider Nelson Mandela en Inkatha-leider Buthelezi op om samen met president De Klerk een plan op te stellen dat het geweld kan tegengaan.

De regering is, aldus Botha, voorstander van een interim-regering die functioneert onder een interim-grondwet. De nieuwe grondwet zou binnen drie jaar moeten worden gevestigd. Zo niet, dan zullen algemene verkiezingen worden gehouden. Er is geen sprake van een veto van de blanken, aldus Botha. In geen van de regio's vormen de blanken een meerderheid en “het boek van de apartheid is gesloten na het referendum van 17 maart”.

Na Botha sprak onder anderen - op persoonlijke titel - Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi, die het ANC verweet de onderhandelingen te vertragen en alleen maar uit te zijn op de macht.