Markt VS kan KLM en British Airways weer samenbrengen; Flirt met Amerikaans tintje

AMSTERDAM, 16 JULI. De KLM ving dezer dagen voor het eerst sinds februari weer een glimp op van haar voormalige liefde, British Airways. Sir Colin Marshall, BA's nieuwe topman, zette de deur die zijn voorganger Lord King zo duidelijk had dichtgeslagen, voorzichtig op een kier. KLM en BA gluren weer naar elkaar, zo heet het in de luchtvaartwereld.

Beleggers uitten vanmorgen hun vertrouwen in nieuwe gesprekken tussen beide partijen. Op de Amsterdamse effectenbeurs vloog de koers van KLM bij hoge omzetten bijna vijf procent omhoog. Het aandeel was vanmorgen 35,60 gulden waard. Dat is 3,50 gulden hoger dan een week geleden.

Beide partijen beseffen dat ze voor een serieuze nieuwe flirt nog wel een paar grote struikelblokken moeten overwinnen. Maar aan de horizon gloort een mooie beloning. Europa's twee sterkste maatschappijen van dit moment zouden in het beste geval via een paar van Amerika's zwakste broeders tot een van 's werelds grootste luchtvaartmaatschappijen kunnen uitgroeien.

Al tijdens de onderhandelingen vorig jaar tussen de Nederlandse en de Britse luchtvaartmaatschappij was duidelijk dat BA's nieuwe "chairman', Sir Colin Marshall, veel meer dan de rechtlijnige King voor heropening van de gesprekken met de KLM voelt. De 58-jarige Britse topmanager, die in 1983 door King werd weggeplukt bij autoverhuurder Avis, bewaart goede herinneringen aan zijn gesprekken met Pieter Bouw en consorten. Hij beseft dat de KLM naast BA op dit moment in Europa de enige gezonde en derhalve de ideale partner is.

Zowel de KLM als BA kijkt op dit moment intensief naar de ontwikkelingen op de Amerikaanse vliegmarkt. De huidige prijzenslag heeft de markt sterk onder druk gezet. De KLM bidt voor overleving van haar dochter Northwest Airlines, terwijl BA nog steeds zoekt naar een Amerikaanse partner en gesprekken voert met USAir en TWA. De Amerikaanse vliegmarkt bepaalt zo in feite of KLM en BA weer in gesprek zullen komen.

Als BA met USAir en TWA uiteindelijk tot een samenwerkingsovereenkomst zou komen, verliest de troefkaart van de KLM uit de eerste onderhandelingen veel van zijn waarde. In de gesprekken tussen BA en KLM had de KLM met Northwest een ijzersterk wapen in handen. BA had tijdens zijn speurtocht naar toegang tot de Amerikaanse vliegmarkt vorig jaar ook gesprekken met Northwest. Die gesprekken vormden toen de aanleiding voor onderhandelingen met de KLM over vergaande samenwerking.

Pag.12: Amerikaanse markt bepaalt toekomst van KLM en BA

Aan het plan van BA om via USAir en TWA toegang tot de VS-markt te verkrijgen kleven nog erg veel haken en ogen. De Britten noemden de gesprekken eerder deze week “erg gevoelig” en zeiden “alle tijd” en “geen enkel risico” te zullen nemen. Indien de onderhandelingen op niets uitlopen, zou BA zijn oog kunnen laten vallen op Continental Airlines, dat evenals USAir en TWA in surséance van betaling verkeert. Alle drie de luchtvaartmaatschappijen vallen onder Chapter 11 dat hun in de door American Airlines president Bob Crandell geïnitieerde prijzenslag gek genoeg juist een redelijke overlevingskans geeft. Nu zij hun schulden voorlopig niet hoeven af te betalen, kunnen zij - via de verkoop van tickets tegen bodemprijzen - elke dag over de broodnodige inkomsten beschikken waardoor ze kunnen blijven voortbestaan.

Bij eventuele samenwerking geldt voor BA in alle drie de gevallen dat de Britten heel veel geld zullen moeten stoppen in de Amerikaanse partner. De keuze van die uiteindelijke partner kan voor KLM verschillende gevolgen hebben. Indien BA met USAir in zee gaat, zal de kans op een fusie tussen KLM en BA afnemen. Hoewel Northwest en USAir onlangs intensieve onderhandelingen voerden over mogelijke samenwerking, leent hun vluchtennetwerk zich er niet direct voor. De routenetten van USAir en Northwest zijn weinig complementair.

Northwest heeft op de Amerikaanse markt een partner nodig met veel geld die sterk is in het gebied aan de oostkust van de VS en in iets mindere mate in het zuiden. Continental is wat routenet betreft de ideale kandidaat. Een gecombineerd routenet van Northwest en Continental levert een ijzersterke Amerikaanse luchtvaartmaatschappij op die de concurrentie met de top drie - American, Delta en United - makkelijk aankan. Probleem is alleen dat Continental helemaal geen geld heeft.

Dat probleem zou opgelost kunnen worden door een financiële injectie van een nieuwe aandeelhouder. Als dat BA is, en Continental besluit tot intensieve samenwerking met Northwest wordt via de Amerikaanse markt de ideale opening gecreëerd voor hervatting van de gesprekken tussen KLM en BA. KLM zou op dat moment juist weer erg veel aan haar troefkaart hebben. Wanneer de partijen op die manier weer bij elkaar komen brengt dat als extra voordeel met zich mee dat in één klap een ijzersterke combinatie op de wereldluchtvaartmarkt ontstaat.

Voorwaarde voor dit alles is natuurlijk dat Northwest overleeft op de Amerikaanse markt. Bij de KLM onderzocht men de afgelopen weken op aandrang van de raad van commissarissen de financiële toestand van Northwest. Hoewel de maatschappij op de rand van de afgrond balanceert en een enorme schuldenlast meetorst, heeft zij zich tot nu toe staande kunnen houden. Het grote geheim daarachter ligt bij de eigenaars Checchi en Wilson. Het duo staat in de VS bekend als "geniale financiers'. Zij bewezen dat de afgelopen maanden nog eens door 838 miljoen dollar los te peuteren bij de staat Minnesota. Door het miljoenenkrediet kan Northwest even adem halen. Als de onderneming de prijzenslag, die de overgebleven concurrentie naar alle waarschijnlijkheid verwoest, en de Amerikaanse recessie overleeft, kan Northwest als vierde luchtvaartmaatschappij van Amerika uit de bus komen.

Sir Colin Marshall en zijn Nederlandse collega Bouw zullen de Amerikaanse markt met meer dan gemiddelde interesse volgen. Intussen doen ze er alles aan er zelf steeds beter voor te staan. En in dat opzicht staat BA een stuk sterker dan KLM. KLM zou voor nieuwe onderhandelingen met BA daarom zeer gebaat zijn bij een snelle afloop van de prijzenslag in de VS. De verliezen van Northwest drukken KLM weer richting rode cijfers. De bekendmaking gisteren van American Airlines - de initiator van de prijzenslag - dat het bedrijf over het eerste kwartaal verlies zal lijden geeft de luchtvaartmaatschappijen hoop op een snel herstel van de ticketmarkt.