LETHAL WEAPON 3 BEANTWOORDT RUIMSCHOOTS AAN VERWACHTINGEN; "I love you' en cartoongeweld

Lethal Weapon 3. Regie: Richard Donner. Met Mel Gibson, Danny Glover, Rene Russo, Joe Pesci. In 61 theaters.

Het zal de droom zijn van elke commerciële filmproducent: een film maken die de potentie blijkt te hebben voor een onuitputtelijke serie. Met helden die steeds opnieuw een telkens groeiend publiek weten te trekken, die begroet worden als oude bekenden met hun eigen hebbelijkheden. Met vondsten die geknipt zijn om dienst te doen als eeuwige running gags en dialogen die vanzelf uitgroeien tot vaste uitspraken.

De politie-thriller Lethal Weapon (1987) bleek zo'n film te zijn. Danny Glover als de brave, naar zijn pensioen verlangende familie-man Roger Murtaugh en Mel Gibson als loner en onverantwoordelijke heethoofd Martin Riggs, waren direct detectives over wier wederwaardigheden je meer wilde horen. Hard maar met een hart, intens betrouwbaar, en natuurlijk onverbiddelijk waar het grote misdadigers betrof. Regisseur Richard Donner (The Omen, Superman) liet ze samen balanceren op de rand van de generatiekloof, waar ze zich ontpopten als een duo waarvan het vermakelijk gekibbel alleen maar leuker zou worden naarmate het zich zou herhalen. In Lethal Weapon 2 werd hun relatie verder uitgewerkt. Riggs was een soort aangenomen zoon in het gezin van Murtaugh geworden. De rituele grapjes begonnen vorm te krijgen. Zei Murtaugh "ik tel tot drie, en dan ...', dan kon Riggs het ook in de meest penibele situaties niet nalaten te delibereren of ze nu op de derde tel tot actie zouden overgaan of juist een tel erna. En Murtaugh verzuchtte steevast na de meest ijselijke gebeurtenissen: "I'm too old for this shit'.

Lethal Weapon 3 is niet voor niets een gigantisch succes in de Verenigde Staten. Verrassend is de film niet, wel hoogst amusant en hij doet wat er van zo'n film wordt verwacht: hij beantwoordt ruimschoots aan de verwachtingen. De twee detectives (kennelijk met plezier gespeeld door Gibson en Glover) hangen meer dan ooit de pias uit. Speciaal voor de fans staat de film bol van verwijzingen naar hoogtepunten uit de vorige delen, en Joe Pesci, de zwendelende kletskous uit deel 2, lijkt nu te zijn gepromoveerd tot vaste nar. Het verhaal, over de strijd tegen illegale handel in zware wapens, steekt een stuk plausibeler in elkaar maar is helaas minder controversiëel dan dat van deel 2 (over heroïnehandel vanuit een Zuidafrikaanse diplomatenvilla). Zo komen in deel 3 de gangs in Los Angeles, die sterk werden bij de gratie van de wapenhandel, alleen obligaat ter sprake. Maar de actie-scènes zijn spectaculair en spannend en worden eminent in beeld gebracht door de Nederlander Jan de Bont die een specialist aan het worden is op dit gebied.

Het pure sadisme uit deel 2, waarin zowel Riggs als Murtaugh werden gemarteld, is verdwenen. Er wordt door het wettelijk gezag veel en fors geweld toegepast - eenmaal slaat Riggs zelfs een geboeide arrestant knock-out - maar omdat de nadruk op het comedy-element ligt, neemt dat zulke tekenfilm-achtige proporties aan dat het alleen de tere zielen nog zal shockeren. Niet alleen uit deze verschuiving blijkt dat regisseur Donner en de zijnen met deel 3 hebben gemikt op het hele gezin. Er is veel meer romantiek, de "I love you's' zijn niet van de lucht en Murtaughs familieleven begint steeds sterker te lijken op dat in de Cosby Show. Met het oog op een publiekssegment dat nog onderbedeeld was, kregen Riggs en Murtaugh er bovendien een nieuwe partner bij: een vrouwelijke detective die in geen enkel opzicht voor de andere twee onderdoet en wier specialiteit ligt in een karateschop tussen de benen van slechterikken.

Zou iemand zich nog afvragen waar de titel van de film op slaat? Wie of wat is dat "Dodelijke Wapen'? Alleen wie zich het oorspronkelijke Lethal Weapon herinnert, kent het antwoord. Mel Gibsons Martin Riggs was het dodelijk wapen: geschift geraakt door verdriet om de plotselinge dood van zijn vrouw werd hij een even groot gevaar voor vriend en vijand. Zijn waaghalzerij werd niet uit moed geboren maar uit een drang om zelfmoord te plegen en dat maakte hem volkomen onberekenbaar. In deel 2 moest hij ontdekken dat zijn vrouw niet verongelukt was, maar vermoord in een voor hem bedoelde aanslag. In deel 3 is van dat trauma niets terug te vinden. Daar is Martin Riggs de Robin Hood die geen onrecht kan zien en dan wel eens wat hard van stapel loopt; de durfal die zijn oudere collega en vriend behoedt voor de versuffing. Alleen het feit dat hij vriendjes kan worden met een vervaarlijke Dobermann Pinscher, herinnert eraan dat hij ooit zijn eenzame bestaan deelde met een hond. Op eenzelfde manier werd Roger Murtaugh, ooit geïntroduceerd als een enigszins verknipte Vietnamveteraan, glad geschaafd tot een minder gecompliceerd en daardoor geschikter personage voor een langlopende reeks films.

Met deel 3 van Lethal Weapon lijkt doelgericht te worden gekoerst in de richting van een serie als de James Bond-films. Net als commander Bond groeiden Donners twee detectives uit van getroebleerde figuren tot voornamelijk komieke hoofdpersonen. Ook zij ruilden realistisch sadisme in voor cartoongeweld. De tegenstanders van de twee detectives bereikten al in deel 2 de uitstraling van een Blofeld of een Goldfinger. En in de immer afgewezen persoon van de politiepsychologe zou zich wel eens een Miss Moneypenny kunnen verschuilen.

Voorlopig beschikt de Lethal Weapon-formule nog over voldoende beloften. Er kan dus oprecht worden uitgezien naar deel 4, ongeveer zoals er nog altijd kan worden uitgezien naar "de nieuwe Bond'. Ditmaal met het pikante detail dat Mel Gibson, onvervangbaar hoofdrolspeler van Lethal Weapon, ook is aangekondigd als de acteur die in de nabije toekomst gestalte zal gaan geven aan James Bond.