Fignons krachtsexplosie charmeert vooral sponsor

MULHOUSE, 16 JULI. Bijna tachtig kilometer is Laurent Fignon gisteren in de elfde Tour-etappe van Straatsburg naar Mulhouse in de aanval geweest, waarvan ongeveer zestig kilometer alleen. Ongeveer anderhalf uur werd de Franse wielerheld en tweevoudig Tour-winnaar tijdens zijn succesvolle solo vrijwel onafgebroken door de chauvinistische regisseurs van Antenne 2 in beeld gehouden. In ten minste tien Europese landen werden de tv-kijkers geconfronteerd met een nog altijd indrukwekkende sportman, in vol ornaat. Het kan niemand zijn ontgaan dat de winnaar van de etappe zijn salaris verdient bij Gatorade, de sponsor van de belangrijkste en duurste wielerploeg van Italië.

Sponsors dreigen steeds meer hun handen van wielerteams af te trekken. Een van hun redenen is dat de wielrenners te duur worden, waardoor de salarissen niet meer in verhouding staan tot de investering. Gatorade, een Amerikaanse producent van sportdranken die ressorteert onder Quaker Oats, doet het wel, naast tal van andere promotionele activiteiten in andere sporttakken. De firma betaalt dit seizoen bijna tien miljoen gulden aan de Italiaanse wielerstichting Il Gabbiano in Villa d'Almé, nabij Bergamo.

Manager Gianluigi Stanga van de wielerploeg kan daardoor beschikken over het op twee na duurste team van het peloton beroepsrenners. Banesto, de ploeg rondom Indurain en Delgado die wordt gesponsord door een Spaanse bank met diezelfde naam, werkt met een budget van ruim twaalf miljoen gulden. Once, een Spaanse onderneming die gelieerd is aan een blindenloterij, spendeert ruim tien miljoen gulden.

De directie moet gisteren tijdens de Tour-etappe handenwrijvend hebben toegekeken hoe hun Franse boegbeeld over het televisiescherm reed. Vorig jaar september sloot manager Stanga een driejarig contract af met Laurent Fignon, waarvoor de renner jaarlijks twee miljoen gulden aan basissalaris verdient. Fignon fungeert de eerste twee jaar als fietsende sandwichman voor Gatorade-Frankrijk - het derde jaar wordt hij belast met public relations - zoals Jean-Pierre Papin de voetballende reclamezuil voor het energiedrankje is, Guy Forget en Fabrice Santoro in het tennis en tienkamper Christian Plaziat in de atletieksport de publiekstrekkers zijn. De firma sponsort in Frankrijk verder de voetbalclubs Olympique Marseille en AS Monaco en het nationale voetbalteam. Verder heeft de sportdrankfirma publiciteitscontracten met onder meer 's werelds beste tennisser Jim Courier en 's werelds beste basketballer Michael Jordan.

Na de wereldtitel op de weg vorig jaar in Stuttgart van Gianni Bugno, besloot directeur Julio Malgara van de Gatorade Europa en Italië het budget van de wielerploeg te verdubbelen, van vijf naar tien miljoen gulden. De naam moest in de wielersport in zoveel mogelijk landen worden uitgedragen. Manager Stanga die duidelijk behoefte had aan specialistische versterking om de kracht van de ploeg te verbreden en kopman Bugno te ontlasten, wilde de klimmer Rondon uit Colombia, de ervaren Ruiz-Cabestany uit Spanje, De Wolf en Verdonck uit België in zijn ploeg en een kopman aantrekken.

Op het verlanglijstje dat Stanga na de Tour van 1991 na de tweede plaats van Bugno maakte, stond Erik Breukink bovenaan, gevolgd door Pedro Delgado en Laurent Fignon. De eerste wilde bij PDM blijven, de tweede bij Banesto. En over Fignon, die zijn relatie met ploegleider Guimard van Castorama wilde beëindigen, had Stanga in de Tour al vernomen dat hij een akkoord had bereikt met Panasonic van Peter Post. Pas toen hij na het wereldkampioenschap begin september hoorde dat Fignon niet tot overeenstemming was gekomen met Post, bood hij hem een contract aan.

Fignon wilde graag komen, maar eiste twee miljoen gulden per jaar. Hetzelfde bedrag had hij van Panasonic verlangd, zei Fignon in oktober 1991 in het Franse blad Le Sport. “Ze wilden me onder druk zetten, omdat ze dachten dat ik geen ploeg meer kon vinden”, zei Fignon. “Maar ik bleef bij twee miljoen. En dat was te duur.”

Met Stanga kwam hij twee weken na het wereldkampioenschap wèl tot een akkoord. De sponsor zag in de Franse tweevoudige Tour-winnaar een goede investering, hoewel Fignon sinds zijn pijnlijke afgang op de slotdag van de Tour in 1989 tegen LeMond geen etappe meer in de Franse ronde had gewonnen. Zijn laatste was een tijdrit in Villard-de-Lans. Wat kon een renner die niet meer in staat was de Tour de France te winnen nog voor een zo ambitieuze ploeg betekenen?

Een renner die aan het einde van zijn loopbaan was, kreeg twee miljoen per jaar. Fignon had nota bene zelf gevraagd of er nog plaats was. “Ik las in l'Equipe dat Gatorade wel iets in mij zag”, zei de Fransman afgelopen winter in het Franse sportdagblad. “Toen ik Bugno een week na het wereldkampioenschap op een criterium in Chateaulin tegenkwam na de finish, zei ik: "Hier heb je mijn telefoonnummer, geef dat maar aan Stanga als hij erin geïnteresseerd is'.” Twee weken later voerde Fignon in Milaan de eerste en de laatste onderhandelingen. Hij zou een ploeg vormen met Bugno.

Er werden afspraken gemaakt over het wedstrijdprogramma. Bugno zou de Waalse Pijl, Luik-Bastenaken-Luik en de Tour de France rijden. Fignon de Ronde van Vlaanderen, Parijs-Roubaix en de Giro d'Italia. Twee kopmannen in één team. Stanga: “We hebben vorig jaar dertien wedstrijden gewonnen, twaalf dank zij Bugno. Dat legt een te zware druk op Bugno. We hebben een nieuwe leider nodig.” Fignon is populair in Italië, weet Stanga. In 1988 en '89 won il professore Milaan-Sanremo en in 1989 de Ronde van Italië. En welke renner heeft in het peloton nog zoveel uitstraling en persoonlijkheid als Laurent Fignon.

In Frankrijk werd de transfer van Fignon argwanend ontvangen. “Ik heb in Frankrijk geen goede ploeg kunnen vinden. Daar denken de ploegleiders nog ouderwets. Ik wilde in mijn laatste jaren nog in een goede ploeg rijden, met een goede organisatie. Twee kopmannen is perfect”, was zijn antwoord. Maar hoe moet dat dan in de Tour? “In principe is Bugno de grootste kanshebber. Dus rij ik voor hem als dat zo uitkomt. Maar ik ben niet zijn knecht.”

Gisteren, aan de vooravond van de rustdag meende Fignon wel weer eens ouderwets uit te kunnen halen. Toen Greg LeMond achterop raakte (volgens zijn vrouw als gevolg van zadelpijn en opgezette lymfklieren, waarvan hij sinds de tijdrit van maandag last zou hebben) stuurde Fignon er bij Bugno op aan het tempo te verhogen. Als ze zouden doorrijden, zou er met LeMond een concurrent minder voor Bugno kunnen zijn, meende de Fransman, die bepaald geen goede relatie heeft met de Amerikaan.

Fignon trok er tenslotte op tachtig kilometer van de finish zelf op uit met de Spanjaard Gonzalez, op jacht naar een aantal vroege vluchters. Heel Frankrijk, maar ook een groot deel van Europa, Amerikanen, Japanners, Australiërs en Zuidafrikanen (want zij krijgen de Tour op hun beeldscherm), genoten mee met de exhibitie van Fignon. Anderhalf uur lang was de Franse vechtjas met de lange vlasblonde haren in beeld. Hij haalde de vluchters in, schudde ze van zich af en won na een solo van bijna zestig kilometer.

Bijna was Fignon aan de finish nog ingehaald, slechts twaalf seconden bleven nog over van de twee minuten die hij voorlag. Wanneer hij niet gewonnen zou hebben, zou dat ongetwijfeld een teleurstelling voor de Fransman hebben betekend, voor de sponsor echter nauwelijks na zo ontzettend veel reclame.

De relatie sport en sponsoring van gisteren in de Elzas riep herinneringen op aan de enige klassieker die een renner uit Fignons ploeg dit seizoen won. Toen Dirk de Wolf in Luik-Bastenaken-Luik met de Fransman Bernard, de Italiaan Cassani en de Nederlander Rooks Luik binnenreed, hing de stad vol met vlaggetjes, spandoeken en borden waarop de naam Gatorade prijkte. Tot veler verbazing versloeg De Wolf zijn medevluchters, die toch een grotere reputatie hadden. Op die dag in april vonden ploegensponsoring en evenementensponsoring elkaar in perfectie. Alsof het geprogrammeerd was. Il gabbiano, de meeuw, bestrijkt in zijn vlucht bijna de hele wielerwereld. Mocht Bugno in de regenboogtrui niet de Tour winnen, dan heeft Fignon in zijn Gatorade-trui al voor de nodige compensatie gezorgd.