EG wil verpakkingsafval fors verminderen

BRUSSEL/ DEN HAAG, 16 JULI. De Europese Commissie heeft gisteren regelgeving aangekondigd om de hoeveelheid verpakkingsmateriaal in het afval fors te verminderen. De doelstellingen van die richtlijn komen vrijwel overeen met die van het Nederlandse Convenant Verpakkingen, de afspraak die minister Alders (VROM) vorig jaar met fabrikanten en winkeliers heeft gemaakt over een reductie van de hoeveelheid verpakkingsmateriaal.

Volgens de richtlijn uit Brussel moet de Europese industrie ervoor zorgen dat binnen tien jaar 90 procent van alle verpakkingsafval geschikt is voor hergebruik of voor benutting op andere manieren, zoals compostering en verbranding om energie te winnen. Voorts moet ten minste 60 procent van de grondstoffen in verpakkingsmateriaal kunnen worden teruggewonnen om opnieuw te worden gebruikt.

Die normen staan in een ontwerp-richtlijn, opgesteld door Europees Commissaris Van Miert. De richtlijn, waarover de EG-ministers zich nog moeten uitspreken, laat de individuele lidstaten vrij om te bepalen welk inzamelingssysteem zij kiezen om de doelstelling te halen. De enige voorwaarde is dat het vrije verkeer van goederen niet wordt gehinderd. Als de richtlijn van kracht wordt, moeten de lidstaten deze in hun nationale wetgeving opnemen. Krachtens EG-artikel 100 A staat het de lidstaten wèl vrij in hun wetgeving verder te gaan dan de EG-richtlijn.

De doelstellingen uit de EG-richtlijn lijken op die uit het Nederlandse verpakkingsconvenant, aldus een woordvoerster van VROM. Brussel wil een reductie van de hoeveelheid verpakkingsmateriaal op de afvalberg van 90 procent in 2010; het Nederlandse convenant streeft naar een vermindering met 100 procent in het jaar 2000. De EG-doelstelling 60 procent van het verpakkingsmateriaal voor hergebruik geschikt te maken, komt zelfs precies overeen met wat daarover in het Convenant Verpakkingen is afgesproken. Zij het dat de Europese Commissie de industrie tien jaar langer de tijd geeft om die doelstelling te realiseren.

Of de hele richtlijn met het convenant overeenkomt, hangt af van de invulling van de details, aldus de zegsvrouwe van VROM. “We hebben de tekst nog niet. Maar uit vorige concepten van de Europese Commissie bleek dat ze het minder belangrijk vindt dat produkten zoals flessen worden hergebruikt, dan dat materialen, zoals glas, opnieuw worden gebruikt. Het Nederlandse convenant heeft daarentegen een voorkeur voor produkthergebruik. Ook lijkt de Europese Commissie minder moeite te hebben met het verbranden van afval, wat in Nederland een hele lage prioriteit heeft.”

Volgens haar heeft Nederland zijn convenant nadrukkelijk bij de EG onder de aandacht gebracht en is het niet toevallig als de EG-richtlijn op het convenant lijkt. “Duitsland heeft hetzelfde gedaan met zijn milieuwetgeving, maar de Duitse verplichting aan fabrikanten en winkeliers om afval terug te nemen, vindt weinig weerklank bij de Europese Commissie, omdat dat een handelsverstorend effect heeft.”

Als de Commissie haar zin krijgt mag Denemarken bijvoorbeeld niet langer bier in wegwerpblik uit Nederland weigeren, omdat aluminiumverpakkingen voor drank in Denemarken verboden zijn. Als de EG-regelgeving in werking treedt, zal Denemarken, net als elke andere lidstaat, een systeem op poten moeten zetten voor de inzameling van allerlei soorten blikverpakkingen. Of er nu vis heeft in gezeten of bier, maakt niet uit, aldus milieu-commissaris Van Miert.

Juist omdat landen geen goederen kunnnen weren uit andere landen om hun verpakking, reageert het Europese bedrijfsleven verheugd op de voorstellen van Van Miert, die twee weken geleden de milieu-portefeuille overnam van commissaris Ripa di Meana, nu minister in Italië. “We zijn blij omdat er nu voorstellen op tafel liggen voor harmonisering van de wetgeving in de gemeenschap. Dat geeft ons de kans om te opereren op één markt. Een Nederlandse onderneming kan nu zonder problemen exporteren naar een ander land”, aldus een woordvoerder van de ERRA in Brussel, een overkoepelende organisatie van onder andere producenten van verpakkingsmaterialen (zoals Hoogovens) en verbruikers (zoals Ahold en Heineken).

De milieubeweging is teleurgesteld, omdat in de voorgestelde EG-richtlijn geen maatregelen worden aangekondigd om de afvalstroom van verpakkingsmaterialen te voorkomen. Bovendien laat de richtlijn nog veel te veel ruimte voor de verbranding van afval, reageerde gisteren Hiltrud Breyer, Duits lid van het Europarlement namens de Groenen. Zij stelt dat er veel meer werk moet worden gemaakt van hergebruik van verpakkingsmateriaal en dat verpakkingen die een belasting zijn voor het milieu, moeten worden verboden.

Naar schatting komt er jaarlijks 50 miljoen ton aan verpakkingsmateriaal in omloop in de EG. Op dit moment is daarvan slechts 9 miljoen ton voor hergebruik geschikt. Nederland, Duitsland en Denemarken lopen voorop bij de aparte inzameling en hergebruik van verpakkingsmateriaal. Maar in sommige zuidelijke landen zal men vrijwel bij nul moeten beginnen, aldus Van Miert. Hij verwacht dat de voorgestelde regelgeving niet op problemen zal stuiten in Nederland, Denemarken en Duitsland. Maar de ambtenaren van de Commissie zijn nog bezig de Duitse milieuwetgeving te bestuderen.

In de ontwerprichtlijn wordt het belang onderstreept dat het publiek goed wordt geïnformeerd over het hergebruik van verpakkingen. Al het verpakkingsmateriaal zal een door Brussel goedgekeurd etiket moeten krijgen, waaraan de consument en de inzamelaar de aard van de verpakking en de verwerkingsmogelijkheden kan herkennen.