De beklemming van Juffie Eenzaamheid

Love Crimes. Regie: Lizzie Borden. Met Sean Young, Patrick Bergin, Arnetia Walker. Amsterdam, City 7; Rotterdam, Cinerama 4; Den Haag, Cineac 2.

Als een man een vrouw verleidt met een leugen, is hij dan schuldig? En zo ja is hij dan schuldig aan liegen of aan een subtiele vorm van verkrachting? Is het mogelijk dat een vrouw zo graag een droom vervult dat ze willens en wetens in de val stapt die een man voor haar heeft gezet? Mag een man speculeren op zo'n droom? Waar ligt de grens tussen het uitvoeren van een wederzijdse fantasie en seksueel geweld? In hoeverre kan angst een lustgevoel zijn?

Love Crimes van de Amerikaanse filmmaakster Lizzie Borden confronteert het personage Dana Greenway, een succesvolle openbare aanklaagster in Atlanta, met vele varianten op zulke vragen. Verschillende vrouwen melden zich in haar kantoor met hetzelfde verhaal. Een man gaf zich uit voor een beroemd fotograaf en smeekte hen voor hem te poseren. Dat poseren nam op zijn aanwijzingen al spoedig een gewelddadig karakter aan. Het culmineerde onveranderlijk in een vrijpartij, waarna de man spoorloos verdween. Geen van de vrouwen is bereid een aanklacht in te dienen. Dat zou ook nergens toe leiden, want strikt genomen gebeurde er niets strafbaars en bovendien wijst Dana's enige vriendin op de gezichten van de gefotografeerde vrouwen: ondanks alles genietend van het moment.

Dat laatste weigert Dana in te zien. Geplaagd door in haar hoofd rondspokende herinneringsflitsen uit haar jeugd, toen ze haar vader begluurde bij zijn seksuele escapades, ziet ze in de zogenaamde fotograaf een perverse bedrieger die volgens haar zeker een gewelddadig verkrachter zal worden. Dana weet de man op te sporen en knoopt een praatje met hem aan. Ze speelt zijn spel mee. Hoog spel, gevaarlijk spel, naargeestig spel om hem te vangen en te laten veroordelen, houdt ze zichzelf voor. Maar het is nog maar de vraag in hoeverre ze niet haar eigen, in de duisternis van haar ongelukkige jeugd geboren fantasie najaagt.

Zolang Lizzie Borden, naar het scenario van Allan Moyle in het midden laat wie er nu eigenlijk verknipter is, de man of Dana, is Love Crimes een koele, boeiende film. Spannend als thriller, prikkelend als psychologische horror. Mooi laat Borden haar Dana evolueren van de ongeschminkte career woman in hooggesloten grijs en zwart tot een beklemd juffie Eenzaamheid, dat zichzelf nimmer toestond toe te geven dat overgave aan een man ook plezier kan betekenen. Knap geeft ze ook de ontwikkeling van de man aan. Ze zette hem neer als een emotioneel gestoorde griezel maar wanneer hij, onverwachts en onverklaard, een prooi ontvlucht, roept hij toch gevoel op. De vrouw, zojuist aangespoord halfnaakt te galopperen als een paard, blijft woedend achter.

Het merkwaardige is dat Love Crimes ten slotte wordt ondergraven door Bordens goedbedoelde solidariteit met de vrouwen. De vrouwelijke personages doen te sterk dienst om een stelling te bewijzen en het lijkt of ze daardoor werden geregisseerd tot onnodig stijve typetjes. Dat Borden heus in staat is tot geslaagde acteursregie, blijkt uit het spel van haar mannelijke acteurs: soepel, veelzijdig, en interessant mochten ze hun personages inhoud geven. Gaandeweg gaat het storen dat er zo vaak en zo uitdrukkelijk wordt benadrukt dat de vrouwen werden misbruikt. Dat de "fotograaf' intuïtief voelde dat ze geen eigen wil hadden en daarvan profiteerde, en dat hij ze niet in hun waarde liet. Nooit wordt Dana's veronderstelling dat wat hij doet "automatisch' tot verkrachting zou leiden, in twijfel getrokken. En alleen verhuld bekent Borden dat Dana op haar beurt deze man meenam in een wreed en fataal erotisch spel.