Bonn houdt voet bij stuk met bijdrage aan vloot

BONN, 16 JULI. Sinds vanmorgen neemt Duitsland in de Adriatische Zee deel aan het toezicht op de naleving van het VN-embargo jegens Servië. Het Duitse kabinet heeft gisteren niet alleen besloten om de torpedobootjager Bayern beschikbaar te stellen voor deze actie van de NAVO en de Westeuropese Unie (WEU), maar ook drie marinepatrouillevliegtuigen van het type Bréguet Atlantic.

De ministers Klaus Kinkel (buitenlandse zaken) en Volker Rühe (defensie) benadrukten na het kabinetsbesluit dat de NAVO/WEU-actie alléén op waarneming en rapportage aan de VN van verdachte scheepsbewegingen in de Adriatische Zee neerkomt. De bedoeling is niet dat schepen metterdaad worden aangehouden en doorzocht, nog minder dat van wapens gebruik wordt gemaakt. Daarvoor zou een nieuwe VN-opdracht nodig zijn, en in dat geval zou Duitsland zijn bijdrage terugtrekken, zeiden zij.

Gegeven deze opzet is de in internationaal politiek opzicht noodzakelijke Duitse bijdrage volgens Kinkel en Rühe niet in strijd met de grondwet, zoals de oppositionele SPD vindt. De ministers wilden niet ingaan op “speculaties” over wat er moet of zal gebeuren als het NAVO/WEU-smaldeel wordt beschoten. Vandaag zouden zij wel de commissies van defensie en van buitenlandse zaken inlichten over de details van de operatie en de Duitse rol daarin.

Voor de intern verdeelde SPD lijkt de kwestie uit te lopen op een nederlaag. Nadat zij vorige week had aangekondigd de Bondsdag van vakantie te zullen terugroepen als de Duitse regering bij haar besluit zou blijven, liet fractieleider Hans-Ulrich Klose gisteren in het midden of hij dat echt nog zal verlangen. En nadat de SPD vorige week had gedreigd zonodig een klacht bij het Constitutionele Hof in Karlsruhe te zullen indienen, om zo een verbod tot deelneming aan de NAVO/WEU-actie uit te lokken van de hoogste Duitse rechter, kwam mevrouw Hertha Däubler-Gmelin (die zowel vice-voorzitter van het partij als van de Bondsdagfractie is) daarop gisteren terug. Als de actie alleen op waarnemening gericht is, kan de SPD eventueel afzien van een constitutionele klacht in Karsruhe, zei zij. Haar veranderde standpunt wordt in Bonn mede in verband gebracht met de geschatte grote kans dat “Karlsruhe” de SPD in haar uitleg van de bestaande grondwettelijke mogelijkheden ongelijk zou geven.

Kinkel en Rühe maakten gisteren duidelijk dat zij zo spoedig mogelijk de grondwet zó veranderd willen zien dat Duitse soldaten niet alleen aan humanitaire of vredesbewarende VN-acties (“blauwhelmen”) kunnen deelnemen maar in beginsel ook aan vredesafdwingende operaties.