Reisorganisatie wil een derde van Nederlandse markt; Voor Holland International is groot nog niet groot genoeg

RIJSWIJK, 15 JULI. Begin dit jaar nam Holland International (HI) twee reiswinkelketens in België over. En onlangs waren ABN Amro Reizen, Spido Rondvaarten en Snel Reizen aan de beurt. Wat bezielt Nederlands grootste reisorganisatie?

“Het is puur toeval dat we de afgelopen weken drie overnames vlak achter elkaar bekendmaakten. Met een van de partijen voerden we al vier jaar besprekingen en met een andere pas drie weken”, zegt drs. A.P. Houtzaager, sinds 1975 directievoorzitter van HI, in het hoofdkantoor waar kranteknipsels met de laatste acquisities de wand versieren. “Meestal hangen we hier krante-artikelen over onze concurrenten om ons zelf een beetje te prikkelen, maar die zijn de laatste tijd nauwelijks in het nieuws.” Wat Houtzaager betreft blijft dat ook zo, want hij zegt dat HI nog meer acquisities in petto heeft, zowel in de reisbranche als in de luchtvaart.

Holland International - 1.400 werknemers, 200 winkels - verkoopt reizen en treedt op als touroperator die vervoer- en hotelcapaciteit inkoopt en daarmee zogeheten pakketreizen samenstelt. Deze vakantiereizen worden ook door andere reizenverkopers zoals de Rabobank, Arke en Neckermann verkocht. Op hun beurt verkopen HI-winkels reizen van andere touroperators zoals Arke en Neckermann.

Houtzaager: “De overname van de Belgische ketens Transcontinental en Transintra was de grootste stap van dit jaar. Het gaat in totaal om zo'n 50 reisbureaus met een omzet van 350 miljoen gulden”. HI is hiermee in een klap marktleider in België. De een na grootste overname is die van ABN Amro Reizen. Dit betreft het zakenreisbureau, de vier vakantiereisbureaus en de verkoop van reizen in de bankfilialen, samen goed voor een jaaromzet van 100 miljoen gulden.

Verder neemt HI een belang van 60 procent in het Rotterdamse rondvaartbedrijf Spido. Ex-eigenaar Smit Internationale houdt de overige 40 procent. De acquisitie, tenslotte, van reisbureauketen Snel Reizen met 11 vestigingen en een jaaromzet van 54 gulden, is ook een Rotterdamse aangelegenheid. “Snel Reizen is marktleider in de regio Rotterdam. Het komt vaker voor dat de grote ketens in bepaalde regio's relatief zwak zijn en dat daar een sterke lokale keten actief is.”

De omzet van HI zal dit jaar door de overnames met 42 procent stijgen van ruim 1,2 miljard tot 1,7 miljard gulden. Het marktaandeel is dan circa 20 procent. Volgens Houtzaager is een marktaandeel van 30 tot 35 procent de optimale grootte. “Dat zie ik in het buitenland. Op dat moment is nog verder groeien vaak te kostbaar.”

De financiering van de overnames is geen probleem, zegt Houtzaager. HI draait relatief goed. Het vorige boekjaar (november 1990 - oktober 1991) werd 21 miljoen gulden winst gemaakt, lopend boekjaar wordt meer verwacht. “We keren een hoog dividend uit aan het Duitse moederconcern, detailhandelsconcern Kaufhof, maar daar staat tegenover dat we gesteund worden als we willen uitbreiden.” Kaufhof heeft in verband met de recente overnames het eigen vermogen van HI uitgebreid.

Kaufhof nam vorige week de aandelenpakketten van transportconcern Nedlloyd (7,5 procent) en NS (2,5 procent) over. Kaufhof heeft nu 91 procent in handen. Het enige Nederlandse concern dat nog een belang in HI heeft is de KLM (9 procent). “Dat is niet vreemd, wij zijn worldwide de grootste klant van de KLM.”

De algemene trend is volgens Houtzaager dat transportondernemingen zich terugtrekken uit de reiswereld. De verkoop en distributie van reizen lijkt beter aan te sluiten bij de detailhandel. De Nederlandse reiswereld is nu voor een belangrijk deel in handen van Duitse en Zwitserse (detailhandels)concerns. Arke is voor 40 procent van de Duitse reisorganisatie TUI, Neckermann is een volle dochter van het gelijknamige Duitse bedrijf en Hotelplan is in handen van het Zwitserse Migros.

“Op dit moment zie je horizontale integratie. De belangrijkste voordelen daarvan zijn voor ons het gebruik van één merknaam voor al onze produkten en het kunnen werken met één computersysteem. De reisorganisaties moeten steeds groter worden omdat de leveranciers, luchtvaartmaatschappijen en hotelketens, ook steeds groter worden”, zegt Houtzaager.

Houtzaager verwacht dat de reisorganisaties op den duur het initiatief zullen nemen tot "verticale' integratie, dat wil zeggen dat ze andere bedrijven uit de bedrijfskolom, zoals luchtvaartmaatschappijen en hotelketens, overnemen. “Chartermaatschappijen komen het eerst in aanmerking voor overname, omdat vliegtuigen flexibel kunnen worden ingezet.” Volgens hem komt verticale integratie de kwaliteit ten goede. “De consument ziet een reis als één produkt, waarvan hij alle facetten, van reis tot verblijf, zeer bewust meemaakt.”

HI verwacht dat de omzet van vakantiereizen op den duur die van zakenreizen zal overtreffen. Nu houden ze elkaar nog ongeveer in evenwicht. De vraag naar vakantiereizen stijgt echter sneller dan de vraag naar zakenreizen, die ongeveer gelijke tred houdt met het nationaal inkomen. “Mensen gaan vaker op vakantie. Bovendien neemt het aantal buitenlandse reizen nog steeds toe.”

Hoewel vakantiedeskundigen al jaren roepen dat de consument genoeg heeft van georganiseerde reizen en op zoek is naar individuelere vormen van vakantie vieren, ziet Houtzaager dat niet terug in de cijfers. “Het aanbod is gevariëerder geworden. Op die manier is op die trend gereageerd.” Hij heeft de indruk dat de reisbranche minder in aantallen en meer in omzet gaat denken. “In aantallen is de vakantiemarkt niet gestegen, maar in omzet wel. Mensen, en zeker de groeiende groep ouderen, zijn bereid wat extra te betalen voor kwaliteit.”