Shamirs droom ruw verstoord door Rabin

TEL AVIV, 14 JULI. De verslagen Likud-leider Yitzhak Shamir heeft gisteren afscheid van de macht genomen met angst in het hart voor het lot van "Erets Israel' onder zijn opvolger als premier, Yitzhak Rabin.

Shamirs afscheidsrede droeg het karakter van een eed van trouw aan de ondeelbaarheid van het land van Israel, het historische joodse vaderland, waarvoor hij zijn leven lang heeft gevochten. In zijn openingszinnen beschuldigde hij Rabin ervan de ziel uit Erets Israel te willen halen en de joodse inhoud van het vaderland voor “vrede nu” te willen offeren. Shamir, die niet van zijn tekst opkeek, beschuldigde zijn aan de macht gekomen tegenstander van “filosofisch nihilisme”, een begrip dat hij nooit eerder in het politieke debat over Erets Israel had gehanteerd.

Tijdens zijn toespraak leek het alsof Shamir niet doorgrondde dat het de laatste keer was dat hij als premier het woord voerde. Alsof er niets was gebeurd en de verkiezingen voor de deur stonden, prees hij de successen van zijn regering. Pas toen hij zijn geloofsbelijdenis had beëindigd en niet terugkeerde naar de zetel van de premier aan de regeringstafel maar plaats moest nemen op de erachter staande stoel van oppositieleider leek de nieuwe realiteit tot hem door te dringen. Hij lachte onwennig en keek als een geplaagd kind om zich heen.

De 76-jarige Shamir kromp ineen toen Rabin hem triomfantelijk uitlegde waarom hij in de oppositie was beland. Dat was volgens hem gebeurd omdat Likud van de Groot-Israelpolitiek een godsdienst had gemaakt en zich door onverantwoorde investeringen in de nederzettingenpolitiek van het volk had vervreemd.

Rabin peperde Shamir het verlies in van tien miljard dollar aan Amerikaanse kredietgaranties in ruil voor het nastreven van waandenkbeelden. Shamir, door deze woorden getroffen, schudde het hoofd. Had hij een paar minuten eerder soms niet gezegd dat hij die Amerikaanse kredietgarantie had laten lopen omdat er voor hem onaanvaardbare politieke voorwaarden aan waren verbonden?

Shamir verzonk in diepe gedachten toen Rabin verklaarde in het vervolg van het “maken van vrede” te willen spreken in plaats van Shamirs “vredesproces”. Vanaf het spreekgestoelte van de Knesset beschuldigde Rabin hem ervan de vredesonderhandelingen opzettelijk te hebben vertraagd. Indirect refereerde hij aan een vraaggesprek waarin Shamir heeft gezegd het overleg tien jaar te willen laten duren om in die tijd met de oprichting van nieuwe nederzettingen een onomkeerbare situatie in bezet gebied te scheppen.

Shamirs droom is gisteren door Rabin ruw verstoord. De 70-jarige oud-opperbevelhebber klonk in zijn rol als Israels sterke man als een politicus die inziet dat Israel in een veranderende wereld geen andere keus heeft dan met zijn vijanden tot een vergelijk te komen. Hij is bereid daarvoor een hogere prijs te betalen dan Shamir. Rabins vredeswil heeft echter ook grenzen die echter niet parallel lopen met Shamirs religieus geënte politieke ideologie. Met de laatste rede van Shamir, die naar het einde van zijn politieke loopbaan uitkijkt, en Likud stevig in de oppositie is daaraan (voorlopig) een einde gekomen.