Rabins uitdaging

NA DRIEKWART JAAR tijdrekken kunnen er wat Israel betreft nu zaken worden gedaan in het vredesoverleg.

Dat is de boodschap die de nieuwe Israelische premier, Yitzhak Rabin, gisteren in zijn parlement heeft verkondigd bij de presentatie van zijn kabinet. Rabins concrete aanbod aan de Arabieren - kom naar Jeruzalem of laat mij naar jullie hoofdsteden komen - was niet nieuw; ook zijn voorganger, Shamir, heeft dergelijke voorstellen gedaan. Maar de toon van zijn toespraak weerspiegelde het begin van een nieuw, realistisch beleid.

Het in zichzelf gekeerde bewind van premier Shamir heeft Israel opgezadeld met grote economische moeilijkheden, vergezeld van een impasse in het vredesproces en een doorrottend Palestijns probleem en daaraan gekoppeld een groot conflict met de Amerikaanse geldschieters. De Israelische kiezers hebben drie weken geleden massaal te kennen gegeven een andere richting te kiezen, de ideologie opzij te schuiven, en daaraan komt Rabin tegemoet.

Voor het eerst sinds lange tijd is het afgelopen met de chantage door kleine partijen die elke prijs kunnen vragen in ruil voor hun steun aan de regering, een zaak die herhaaldelijk tot een beschamende koehandel heeft geleid en heeft bijgedragen tot de verlamming van het beleid. Rabins Arbeidspartij domineert de nieuwe regering, en Rabin zelf de Arbeidspartij, daarover heeft de premier geen enkel misverstand laten bestaan. Rabin had graag een bredere coalitie gehad, inclusief rechts als tegenwicht tegen te duifachtig links en om ook de rechterflank te betrekken bij het vredesbeleid, dat nu alle prioriteit krijgt. Maar de geëiste prijs was te hoog, dus dan maar niet.

RABIN GAAT zaken doen, en allereerst met de Palestijnen als opstap naar vrede met de buurlanden, in tegenstelling tot Shamir die prioriteit gaf aan vrede met de Arabieren in de hoop vervolgens de Palestijnen te kunnen vergeten. Uitzetting van de Palestijnen naar Jordanië, een optie die onder Likud aan de einder zweefde, is niet meer aan de orde. De Israeliërs hebben met hun keuze voor Rabin duidelijk gemaakt te beseffen dat Israel geen Servië is, dat zj zich niet kunnen ontdoen van ongewenste bevolkingsgroepen maar dat er een bevredigende omgangsvorm met de Palestijnen moet worden gevonden.

Rabin geeft geen Palestijnse staat weg, dat is de reden waarom zovele Likud-stemmers naar hem zijn overgelopen. Maar de Palestijnse onderhandelaars kunnen dat (in eerste instantie) accepteren. Niet minder dan de Israeliërs hebben de Palestijnen een regeling nodig; en in de afgelopen onderhandelingsronden hebben zij zich ook het meest bereidwillig getoond om tot een vergelijk te komen. De huidige onlusten in de bezette Gazastrook tussen aanhangers van Yasser Arafat en sympathisanten van het moslim-fundamentalistische Hamas, die respectievelijk vóór en fel tégen een compromis met Israel zijn, hebben vrees gewekt voor een burgeroorlog als er niet snel concrete resultaten uit de bus komen. Ook de doorwoekerende moordpartijen op vermeende "collaborateurs', waartegen plaatselijke leiders tevergeefs campagne voeren, onderstrepen de gestage verloedering in bezet gebied.

Voor de Arabische gesprekspartners op hun beurt zal het wel even wennen zijn. Het beleid van Shamir had voor hen ook zijn voordelen: onder verwijzing naar zijn gebrek aan inschikkelijkheid hoefden zij geen concessies te doen. Rabin is in tegenstelling tot Shamir wel degelijk bereid tot territoriale compromissen, en dat betekent dat zij uiteindelijk ook niet meer op hun onverzettelijkheid kunnen blijven kamperen.