Hoofd rooms-katholieke kerk mag nu ziek zijn; De paus lijdt en Italië lijdt mee

ROME, 14 JULI. Een paar oudere dames zitten op hun knieën voor het ziekenhuis, in wat waarschijnlijk hun zondagse jurk is. De hitte die gisteren ineens is gekomen, na dagen van regen, deert hen niet. Strak bidden ze door, af en toe omhoog kijkend, naar het raam op de tiende verdieping waar paus Johannes Paulus II ligt.

De onverwachte ziekenhuisopname van de paus heeft grote opwinding veroorzaakt in Italië. Het was al vreemd dat de paus zondagmiddag zelf aankondigde dat er iets mis was. En dat hij daarbij vroeg voor hem te bidden en zijn lot in handen legde van Maria, was volgens velen ook een teken dat het om meer gaat dan een routine-onderzoek.

De chirurg onder wiens leiding de paus wordt onderzocht en die hem ook heeft geopereerd na de aanslag in 1981, heeft gezegd dat de huidige klachten geen verband houden met de schotwonden in zijn buik van toen. “Ik kan ieder verband tussen de problemen waaraan paus Johannes Paulus II de afgelopen dagen heeft geleden en voorgaande operaties uitsluiten”, zei chirurg Francesco Crucitti, een naam die ineens op ieders lippen ligt.

Om kwart voor twaalf vanmorgen kwam Joaquin Navarro Valls naar buiten, de woordvoerder van de paus en zelf ook arts, en iedereen dacht: nu zullen we het weten. Maar Navarro Valls vertelde niet meer dan dat de paus goed heeft geslapen, op dat moment de mis aan het opdragen was en dat mededelingen over de diagnose en een eventuele therapie pas zijn te verwachten als alle onderzoeken zijn afgerond.

De horde journalisten bij het ziekenhuis, dat hoog over Rome uitkijkt naar de bergen, ging toen noodgedwongen weer verder met waar zij al sinds zondagavond mee bezig is: omhoog kijken, naar "Het Raam', en proberen een ziektebeeld af te leiden uit de beweging van de gordijntjes.

De enige afleiding komt van de telegrammen en bloemstukken die worden bezorgd. Een van de eerste boeketten kwam van koning Hussein van Jordanië. De Israelische ambassadeur hoopt dat de paus snel beter wordt, de Poolse bisschoppen laten weten dat in alle kerken voor hun beroemdste landgenoot wordt gebeden, Walesa, Gorbatsjov en moeder Teresa sturen opbeurende boodschappen. In de Sint-Pieter en de andere kerken in Rome weerklinken de gebeden voor een spoedig herstel van de paus. Honderden hoogwaardigheidsbekleders en gewone mensen laten brieven bezorgen, en de centrale van het ziekenhuis, dat geldt als het beste van Rome, wordt overspoeld met telefoontjes.

De Romeinen beleven de ziekenhuisopname van de paus als een dramatische gebeurtenis en voelen ineens weer de lotsverbondenheid tussen hun stad en de paus. Iets minder sterk geldt dat ook voor alle Italianen. De paus lijdt, en Italië lijdt mee. De drie grote nationale kranten openen vandaag met de paus, al hebben ze niet meer te melden dan dat hij is onderzocht, waarbij de details van het onderzoek breed worden uitgemeten.

Overigens kent de katholieke kerk geen regels voor wat er gebeurt als de paus onder narcose gaat, zoals veel landen die hebben. Er is geen vice-paus. Volgens het canonieke recht is de paus immers de plaatsvervanger van Christus op aarde, en dat kan er maar één zijn. Daarom gaat de paus ook gewoon door met werken in zijn ziekbed. Hij heeft een suite van vier kamers tot zijn beschikking gekregen, met daaromheen nog wat lege kamers om geen storende geluiden te laten doordringen.

De berichten over de pauselijke ziekte en zijn eigen aankondiging dat hij naar het ziekenhuis moest, betekenen een breuk met de traditionele geheimhouding. Vroeger werd een ziekte van de paus altijd zo lang mogelijk geheim gehouden, om te voorkomen dat kardinalen vast gingen lobbyen voor de opvolging of dat Romeinen, in vroeger eeuwen, zich opmaakten voor plundering van pauselijke paleizen die hun beschermheer dreigden kwijt te raken. Een traditioneel spreekwoord wil dat de paus kerngezond is totdat hij overlijdt. Nu mag hij ook gewoon ziek zijn.