Duiven en varkens

NEW YORK - Een van de beste van de laatste berichten uit Nederland is dat mevrouw Terpstra in een brief aan staatssecretaris Simons en minister Ter Beek de verzekering heeft gevraagd, geen levende varkens als doelwit te gebruiken bij het proberen van munitie voor de strijdkrachten.

De vorige keer dat dit vraagstuk aan de orde kwam was, geloof ik, nog onder het bewind van het eerste kabinet Lubbers toen de politie een nieuw soort stopkogel wilde proberen. De stopkogel is een uitvinding van de Britten, die in India merkten dat de weerbarstigste autochtonen nog een poosje doorliepen als ze door een normale kogel waren getroffen. Om daar een eind aan te maken hebben ze de dumdumkogel ontworpen, een projectiel met een stompe of zelfs uitgeholde voorkant. Die is later weer in het Landoorlogsreglement verboden.

Niet bekend

Het gehalte van een moderne democratie valt op allerlei manieren vast te stellen. Een daarvan is te onderzoeken hoe men met de levende have omspringt, afgezien van het deel dat dient om te worden opgegeten. De hypothese die aan zo'n onderzoek ten grondslag ligt is, dat hetgeen men de mens niet wil aandoen, ook het dier zal besparen. De Dierenbescherming, de vereniging Lekker Dier, Greenpeace op de bres voor de walvissen: allemaal organisaties die je in een dictatuur of zelfs een autoritaire staatsvorm niet vindt. Maar Hitler hield van honden en was vegetariër, zal men tegenwerpen. Dat zegt niets. Het waren twee persoonlijke liefhebberijen, privileges van een potentaat, en het vegetarisme was geenszins een geloofsartikel van het nazisme. Over de manieren waarop men van een hond kan houden, of de eigenaar van een hond kan zijn, is meer te vertellen dan in de kynologische handboeken geschreven staat.

Terwijl mevrouw Terpstra het opnam voor de levende varkens, hebben zich in New York twee drama's, niet van gelijk kaliber maar wel ontsproten aan hetzelfde beginsel afgespeeld. In het eerste werd een orgaan van een baviaan getransplanteerd in een patiënt die zonder deze operatie waarschijnlijk was gestorven. De patiënt leeft nog, zijn toestand is verbeterd van kritisch tot ernstig. De baviaan is dood. Dit heeft aanleiding geven tot een kleine maar verbitterde betoging op straat. De tekst op de spandoeken was: Heeft de baviaan zijn toestemming gegeven? Zelfs al geef ik persoonlijk de prioriteit aan de mens, ik moet toegeven dat die demonstranten op een niet nader te omschrijven manier ook een ondefinieerbaar gelijk aan hun kant hebben.

In het tweede drama worden de hoofdrollen gespeeld door mevrouw Renee Solomon, professor van de Columbia Universiteit, haar buren en een aantal duiven. De buren voerden de duiven die dan op het balkon van de professor van de maaltijd gingen nagenieten. Mevrouw Solomon kreeg er genoeg van en liet door een antiduivenbedrijf haar vensterbanken met antiduivengelei besmeren. De zaak is ingewikkelder dan hier kan worden verteld, maar het kwam erop neer dat sommige duiven zich aan de gelei overaten en stierven. Ook mussen en spreeuwen werden het slachtoffer. Daarop waarschuwden de buren de politie en de Dierenbescherming. Terwijl ze college gaf, werd er bij de professor huiszoeking gedaan. Er werd voldoende belastend materiaal gevonden om tot arrestatie over te gaan, en tot verbazing van de studenten en de andere professoren werd mevrouw Solomon geboeid weggevoerd en opgesloten. Ze zat vier uur in de cel voor ze door bemiddeling van haar advocaat werd vrijgelaten. Nog dezelfde avond verscheen ze in alle televisiejournaals.

Nadat de officier van justitie wegens gebrek aan bewijs de aanklacht had ingetrokken, begon mevrouw Solomon de tegenaanval. Ze is, betoogt haar advocaat, ten onrechte gearresteerd en gevangen gehouden, ze acht zich beledigd en daarom eist ze van de buren en de Dierenbescherming een schadevergoeding van vier miljoen dollar.

Het zal de vogelliefhebbers opvallen dat door dit verloop van de gebeurtenissen het belang van de duiven in het gedrang is gekomen. Daaraan kan ook in de democratie niets worden veranderd. Als het tussen de mensen hard tegen hard gaat met het dier als inzet, wordt laatstgenoemde vergeten. Maar toch is er iets gewonnen. Mevrouw Solomon lijkt me, voorzover dat op de televisie valt te beoordelen, een zachtaardige vrouw die na alles wat er is gebeurd niet ten koste van de duiven een voorschot op haar triomf zal nemen. Na de interventie van mevrouw Terpstra is de rechtspositie van het Nederlandse varken beter verzekerd. Voor het dier in de democratie is het alleen spijtig dat het zo vaak moet wachten tot het komkommertijd is.