Dialoog der gemeenschappen gaat na de zomer verder

BRUSSEL, 13 JULI. In België is opmerkelijk gematigd gereageerd op het mislukken van de "dialoog der gemeenschappen', de rechtstreekse onderhandelingen tussen Walen en Vlamingen over opsplitsing van het land in een federale staat. Uit opmerkingen van de Waalse en Vlaame regeringspartijen valt op te maken dat het uitblijven van een akkoord op dit moment geen gevolgen zal hebben voor het voortbestaan van het kabinet-Dehaene.

Partijen lijken er op te rekenen dat de onderhandelingen over de definitieve staatshervorming na de zomer zullen worden voortgezet. Dan zal een oplossing op tafel moeten komen voor onder andere de Waalse eis om meer geld en de Vlaamse eis om grotere zelfstandigheid. Maar in afwachting daarvan kan de regering-Dehaene beginnen met het opstellen van de zo belangrijke begroting voor volgend jaar. De Waalse socialisten en christendemocraten hebben premier Dehaene tenminste laten weten ze hun financiële problemen niet zullen koppelen aan de komende begrotingsbesprekingen.

In de Belgische regering hebben socialisten en christendemocraten uit Vlaanderen en Wallonië zitting. Bij zijn aantreden stelde premier Dehaene begin maart dat zijn 'noodkabinet' twee doelstellingen met voorrang wil realiseren: de sanering van de overheidsfinanciën - opdat België in 1997 kan aansluiten bij de Europese monetaire unie - en de definitieve omvorming van België in een federatie. Voor dat laatste is een meerderheid van tweederde nodig in het parlement. Omdat de regering daar niet over beschikt, werd afgesproken om de discussie over de staatshervorming door te schuiven naar een 'dialoog der gemeenschappen'. Daaraan doen van de oppositie ook de Vlaamse Volksunie en de Groenen (Agalev en Ecolo) mee.

De afgelopen weken kwamen de Walen en de Vlamingen zeer dicht tot elkaar. Overeenstemming werd onder andere bereikt over rechtstreekse verkiezingen van de 'deelstaatparlementen' van Vlaanderen en Wallonië en over het overhevelen van geld en bevoegdheden naar de gemeenschappen. Maar net als in het verleden, konden partijen het niet eens worden over een regeling voor de politieke rechten van franstaligen in het Vlaamse randgebied rond Brussel en in Voeren.

De Waalse partijen vinden dat franstaligen in Waalse bestuursorganen moeten kunnen worden gekozen, ook als ze op Vlaams grondgebied wonen. Zo wil José Happart, schepen in Voeren, Waals minister worden. De Vlamingen willen daar niets van weten. Als Happart of andere franstaligen in de Waalse regering willen gaan zitten, moeten ze maar op Waals grondgebied gaan wonen, is hun tegenargument.

In de Vlaamse pers, en ook in de toespraken die afgelopen zaterdag werden gehouden op de Vlaamse feestdag ter herdenking van de Guldensporenslag, krijgen de Vlaamse onderhandelaars alom lof toegezwaaid voor het feit dat ze zo hardnekkig hebben vastgehouden aan het 'territorialiteitsbeginsel'. Wallonië moet aanvaarden dat de taalgrens een staatsgrens is, schrijft bijvoorbeeld De Standaard. Als de Walen dat niet willen aanvaarden, dan “rijst de levensgrote vraag of het ogenblik niet is aangebroken waarop Vlaanderen andere formules moet zoeken en andere wegen moet bewandelen om zijn politieke autonomie te verwezenlijken”.

Maar tegelijkertijd wordt zowel van Vlaamse als van Waalse zijde gewezen op de mogelijkheid dat dit najaar alsnog een hervormingsakkoord kan worden bereikt. Hugo Schiltz, een van de twee voorzitters van de dialoog, zei afgelopen weekeinden dat het klimaat tijdens de gesprekken “merkwaardig sereen” bleef. “De toon is nooit gestegen. En er liggen teksten klaar voor onmiddellijk gebruik”. Ook de franstalige dialioog-voorzitter Gérard Deprez toonde zich optimistisch. “Wij stonden op twee vingers van een akkoord. Er werden geen wonden geslagen. Er groeide geen bitterheid”, zei hij.