DENG YINGCHAO 1904-1992; Middelmatig vrouwtje

PEKING, 13 JULI. Deng Yingchao, de weduwe van de vroegere premier Zhou Enlai die als een van China's invloedrijke "onsterfelijken' gold, is op 88-jarige leeftijd overleden. Zij is de tweede van de machtigste "acht onsterfelijken' die dit jaar overlijdt en de vierde van de prominente revolutionaire veteranen in het algemeen.

Deng bekleedde sinds haar terugtreden uit twee adviesorganen in 1988 geen officiële posities meer, maar als weduwe van de eens geliefde premier bleef zij gelden als bron van moreel gezag, die op gezette tijden nog grote invloed achter de schermen uitoefende.

Na het overlijden van haar man in 1976 werd zij in 1977 in het politbureau gekozen, waarin zij tot 1985 zitting bleef houden. Jarenlang is zij vereerd als een simpele en deugdzame, kinderloze vrouw zonder politieke ambities, maar na al haar promoties gedurende de jaren zeventig en tachtig ontpopte zij zich als een middelmatig oud vrouwtje met orthodoxe ideeën.

In de ogen van het Chinese volk maakte zij haar grootste fout in 1988, toen zij samen met Li Xiannian, de vorige maand op 83-jarige leeftijd overleden ex-president, campagne voerde voor de benoeming van Li Peng tot premier. Het echtpaar Zhou/Deng had Li Peng, wiens ouders omkwamen tijdens de burgeroorlog, in de jaren dertig geadopteerd. Tijdens de protestbeweging in 1989 was er een populair lied dat luidde: “Mama Deng! Haal je zoon Li Peng terug naar huis. Disciplineer hem en laat hem nooit weer boosaardige dingen doen!” Sindsdien was de genegenheid die de Chinezen voor haar koesterden voorbij.

De snelle opeenvolging van sterfgevallen wordt door tot bijgeloof neigende Chinezen opgevat als de wil des hemels. In april stierf Kang Keqing (81), de weduwe van de legendarische maarschalk Zhu De, in mei de langst overlevende maarschalk Nie Rongzhen (93), in juni ex-president Li Xiannian en nu Deng Yingchao. Een historicus verwees naar een eerder sterfte-seizoen in de topgelederen. Van december 1975 tot september 1976 stierven vier topleiders: geheime-politiechef Kang Sheng, premier Zhou Enlai, maarschalk Zhu De en voorzitter Mao Zedong. De Chinezen noemen dat het "schudden van eendehoofden'. Een eend wordt ziek, schudt het hoofd en sterft en de andere zieke eenden verliezen de wil tot leven en sterven een voor een.

De dood van Li Xiannian en Deng Yingchao wordt door sommige diplomaten gezien als een verzwakking van de positie van Li Peng, maar Chinese ingewijden hebben daar hun twijfels over omdat Li Peng zich tot het hervormingskamp heeft bekeerd.