Tudjman en zijn Kroaten

EEN JAAR geleden ging, bijgestaan door ongeregelde Servische milities, het federale leger van Joegoslavië in de aanval tegen zwak bewapende Kroaten.

De Servische minderheid in Kroatië was flink geprovoceerd, maar het optreden tegen Kroatië was bedoeld om die gebieden te veroveren waarop de Serviërs meenden aanspraak te kunnen maken. De Kroatische leider Franjo Tudjman kon zich indertijd verheugen in veler sympathie. Zeker, hij was een communistische generaal geweest, en zijn nationalisme klonk soms wat onaangenaam in de oren, maar Franjo Tudjman was tenslotte democratisch gekozen en duidelijk was dat hij met zijn klachten over de geschonden territoriale integriteit van zijn land gelijk had.

Een jaar later is het dezelfde Franjo Tudjman die, nota bene in samenwerking met de agressor van een jaar geleden, in Bosnië doet wat hij diezelfde agressor een jaar geleden verweet: het opdelen van een buurland. Het wordt in Kroatië ontkend, maar het staat buiten kijf dat in grote delen van Bosnië de strijd wordt geleid door officieren van het Kroatische leger en wordt gevoerd met de zware wapens van dat Kroatische leger. Evenzeer staat vast dat de leiders van de Servische en de Kroatische gemeenschappen in Bosnië, met uitdrukkelijke instemming van de leiding van Kroatië en Servië, in Graz een geheim akkoord hebben gesloten over de onderlinge verdeling van Bosnië. Voor de moslims, de grootste groepering, is in het zuidoosten een soort indianenreservaat ingeruimd.

Vast staat verder dat de Servische en Kroatische gemeenschappen sindsdien elk hun eigen “onafhankelijke” republiek binnen Bosnië hebben uitgeroepen, compleet met een eigen bestuurssysteem. Formeel heten die gebieden nog deel uit te maken van een toekomstige Bosnische confederatie, maar het lijdt geen twijfel dat beide “republieken” zich bij het respectievelijke moederland Servië en Kroatië zullen aansluiten als de Republiek Bosnië niet levensvatbaar blijkt te zijn.

DE VERDELING VAN de buit is begonnen en Tudjmans optreden in Bosnië is een teken aan de wand. Franjo Tudjman is democratisch gekozen en wordt mogelijk binnenkort democratisch hèrkozen. Maar Franjo Tudjman is geen democraat. In zijn Kroatië bestaat geen vrijheid voor de oppositie en geen vrijheid voor de media. Tudjman heeft slechts na forse druk van het Westen zijn wetgeving over de rechten van de minderheden aangepast, heeft nagelaten openlijk fascistische groeperingen aan te pakken, heeft een debat verhinderd over de in de oorlog vooral tegen de Serviërs begane wreedheden en heeft nagelaten die wandaden te onderzoeken. Het is simpel om de Servische leider Milosevic als hoofdschuldige van het Joegoslavische drama aan te wijzen en Servië te isoleren, te boycotten en uit de CVSE te zetten. Milosevic s de hoofdschuldige. Maar het zou onjuist zijn de verantwoordelijkheid van de tweede hoofdpersoon in het bloedige drama, Franjo Tudjman, uit het oog te verliezen.