Subsidiariteit

Subsidiariteit betekent niet beslissen "dicht bij de burgers' zoals werd geschreven in het artikel "Londen wil dit najaar al onderhandelen met nieuwelingen ...' (NRC Handelsblad, 27 juni). Als Romeinse militaire term was het subsidium de achterste slaglinie. Die soldaten, de subsidiarii, kwamen alleen in actie als het optreden van de voorste linie ontoereikend was.

De term "subsidiariteitsbeginsel' (principium "subsidiarii' officii) staat in paragraaf 80 van de encycliek Quadragesimo anno uit 1931. Het houdt in dat de staat, om de eigen taak beter te vervullen, zaken van minder belang (minoris momenti) moet overlaten aan lagere organen (inferioribus coetibus). Er is een rangorde (hierarchicus ordo) tussen deze niveaus. De katholieke subsidiariteit gaat dus van hoog naar laag.

De federale subsidiariteit eveneens. Primair is daar het niveau van de soevereine federale staat; daaraan subsidiair is het infranationale ("onderstatelijke') niveau van de deelstaten. Maar in een confederale structuur, zoals de EG, gaat de subsidiariteit van laag naar hoog. Primair is daar het niveau van de soevereine lidstaten; daaraan subsidiair is het supranationale ("bovenstatelijke') niveau van de confederale instellingen. Dat ligt dus verder van de burger af. Nu toont de actualiteit aan, hoe nodig het is dat West-Europa ook de politieke en militaire samenwerking naar dat subsidiaire, supranationale (= confederale) niveau tilt. Het optreden van de soevereine staten blijkt ontoereikend.