Harde taal van CVSE-top tegen Servië

HELSINKI, 10 JULI. De topconferentie van de CVSE heeft vanmorgen een harde waarschuwing uitgedeeld aan het adres van Servië.

De CVSE-top aanvaardde een politieke verklaring, waarin Servië opnieuw wordt aangewezen als de eerstverantwoordelijke voor het aanhouden van het geweld in Bosnië-Herzogovina. “De CVSE zal de noodzakelijke stappen zetten om een missie te sturen naar de drie gebieden (Kosovo, Vojvodina en Bosnië-Herzegovina) als bijdrage aan het bevorderen van vrede, het tegengaan van geweld en het herstel van het respect voor de mensenrechten en fundamentele vrijheden”. Eerder deze week besloot de CVSE al Servië tot medio oktober uit de organisatie te zetten.

Tot het laatst toe was het onduidelijk of de verklaring tegen Servië vanmorgen zou worden aangenomen, maar de Russische minister van buitenlandse zaken, Kozyrev, gaf op het laatste moment zijn verzet tegen deze verklaring op.

De leiders van de 51 CVSE-landen spreken verder de hoop uit dat de bevolking van Servië en Montenegro in staat zal worden gesteld “hun regering vrij te kiezen”. Met een impliciete verwijzing naar de tijdelijke uitstoting van Servië uit de gelederen van de CVSE zeggen zij: “uit te kijken naar deelname van een democratisch Servië en Montenegro aan de CVSE-gemeenschap”.

Frankrijk verdedigde gisteren het sturen van militaire helikopters naar Sarajevo in felle bewoordingen. “Ik heb het gevoel dat er een aantal bizarre interpretaties de ronde doet van deze stad”, zei de woordvoerder van de Franse minister van buitenlandse zaken. “Wat wij doen, past geheel binnen het kader van de resoluties van de veiligheidsraad van de Verenigde Naties.” Die resoluties voorzien in het sturen van enkele honderden Franse, Oekraïnse en Egyptische militairen naar Sarajevo ter vervanging van de Canadezen die daar nu al gelegerd zijn. De Franse helikopters zullen onder het bevel van generaal MacKenzie van de VN-troepen geplaatst worden en mogen niet worden uitgelegd als een eerste aanzet tot een militaire interventie, aldus de Franse woordvoerder. “Als er aanvallen worden ondernomen op mensen die humanitaire hulp bieden, dan kunnen ze worden ingezet. Voor meer is eerst een nieuwe VN-resolutie nodig.”

Ook de Amerikaanse president Bush, die gistermiddag een ontmoeting had met zijn Bosnische collega Izetbegovic, hamerde er in zijn toespraak op dat “met alle middelen de humanitaire hulp aan Sarajevo moet worden doorgezet. “Als de CVSE-gemeenschap echt betekenis heeft in deze nieuwe wereld, laten we dan eensgeestes zijn over onze onmiddelijke doeleinden: in de eerste plaats moeten we ervoor zorgen dat de hulpgoederen erdoor komen, koste wat het kost”, aldus de president. President Alija Izetbegovic van Bosnië-Herzegovina deed eerder een beroep op president Bush om met militaire middelen een einde te maken aan het Servische geweld in zijn land. Na afloop van het onderhoud verklaarde de Bosnische president dat Bush tegenover hem het gebruik van geweld niet expliciet had afgewezen. Amerikaanse functionarissen beklemtoonden echter dat de president niet meer had gedaan dan de Amerikaanse betrokkenheid bij de strijd in het voormalig Jogoslavië te garanderen. Algemeen wordt de mate van succes van de CVSE in Helsinki afgemeten aan de effectiviteit van een internationaal optreden in de kwestie-Joegoslavië.

In zijn toespraak tot de topconferentie van de CVSE wees Izetbegovic op de vreselijke situatie waarin zijn land is terechtgekomen. “Bosnië is het toneel geworden van een genocide tegen menselijke, culturele en andere waarden (...) u hebt op de televisie de beelden gezien van een bloedbad in Sarajevo. Maar u hebt niet de zeven kinderen gezien die een paar dagen geleden werden gedood in een voorstad van Sarajevo door schoten van een tank, juist op het moment dat ze bezig waren kersen te plukken”. Ook de Bosnische president koppelde de geloofwaardigheid van het Helsinki-proces aan het succes van de CVSE in Sarajevo: “Als Bosnië niet wordt gered, dan hebben het handvest en de slotacte geen betekenis.”