Verbinding in wijn goed voor hart en bloedvaten

In Frankrijk is de sterfte aan hart- en vaatziekten veel lager dan in Nederland, Engeland of Duitsland. Toch zijn de risicofactoren voor deze aandoeningen in die landen ongeveer gelijk. Zo is de hoeveelheid verzadigde vetzuren in het dieet niet duidelijk verschillend. Ook het cholesterolgehalte in het bloed, de bloeddruk, het lichaamsgewicht en rookgedrag zijn allemaal vergelijkbaar.

Het is bekend dat het dagelijkse gebruik van een matige hoeveelheid alcohol (20 tot 30 gram of 2 a 3 glazen) de sterfte aan hart- en vaatziekten met wel veertig procent verlaagd. Hoewel de Fransen en de Britten evenveel alcohol drinken is de sterfte aan die ziekten in Frankrijk veel lager dan die in Groot Brittanie. In "The Lancet' van 20 juni tonen Franse onderzoekers aan dat de betrekkelijk geringe sterfte aan deze ziekten in Frankrijk verklaard kan worden uit de voorkeur van de Fransen voor het drinken van wijn.

Door alcoholgebruik neemt het HDL-cholesterol toe. HDL ("highdensity-lipoprotein') is een transport-eiwit dat cholesterol door de bloedvaten afvoert naar de lever, waarna het via de gal naar de darm wordt uitgescheiden. Op die wijze kan een overmaat aan cholesterol uit het lichaam verwijderd worden, waarmee een cholesterol-neerslag op de vaatwanden en daarmee aderverkalking wordt voorkomen. Uit een aantal studies is duidelijk dat het beschermend effect van alcohol op hart- en vaatziekten slechts voor een deel via het HDL kan worden verklaard. Alcohol blijkt ook nog het klonteren van de bloedplaatjes tegen te gaan en ook dat leidt tot minder aderverkalking.

In het nu gepubliceerde Franse onderzoek heeft men gekeken of wijn het klonteren van de bloedplaatjes extra verlaagt. Daartoe werd de klontering bij boeren uit het Schotse Girvan vergeleken met die bij boeren uit het Zuidfranse Var. In Var bleek de klonterneiging 55 procent lager dan in Girvan. De sterfte aan hart- en vaatziekten was in het Franse Var drie keer zo laag als in Girvan.

De consumptie van alcohol was weliswaar in Zuid Frankrijk hoger dan in Schotland (45 gram per dag in Var vergeleken met 20 gram in Girvan), maar dat is niet voldoende om dit reusachtige verschil in sterfte te verklaren. De Franse onderzoekers zijn er van overtuigd dat de vorm waarin de alcohol genuttigd wordt (wijn!) bepalend is. Stoffen uit de druivenschillen zouden daar een rol bij kunnen spelen. In dat geval zou vooral rode wijn het effect moeten geven. Zoals bekend is niet de kleur van de druif, maar het feit of de schil wel of niet meegist bepalend of er witte of rode wijn ontstaat.

Als alternatieve verklaring is ook geopperd dat het gunstig effect van wijn gewoon komt, omdat wijn meest tijdens de maaltijd wordt gedronken. Daardoor wordt wijn langzamer geabsorbeerd en dus heeft het een langduriger beschermend effect. (Bart Meijer van Putten)

Heldere afbeelding figuur 1 uit The Lancet van 20 juni: verband tussen de hoeveelheid verzadigde vetzuren (melkvet) in het dieet en de sterfte aan hart- en vaatziekten in een aantal Europese landen.