Top stond in licht van individuele zorgen

MÜNCHEN, 9 JULI. Ook het maatschappelijk chagrijn in de industrielanden kwam ter tafel in de Residenz, het paleis van de voormalige Beierse vorsten in München waar zeven politiek verzwakte staatshoofden en regeringsleiders deze week bijeen waren voor hun jaarlijkse economische top, de eerste na het uiteenvallen van hun oude aartsvijand, de Sovjet-Unie. De top van de G-7 liep gisteren officieel ten einde.

De bijeenkomst leverde interessante discussies op over "de stemming van verwarring' in de wereld, zei president Bush, die in de verkiezingscampagne de hete adem van miljardair Ross Perot in zijn nek voelt. Zijn collega's konden door ervaring in eigen land met hem meevoelen.

Bij gebrek aan een uitgesproken leidersfiguur kwam de G-7 voor een belangrijk deel in het licht te staan van de zorgen aan het thuisfront. De Italiaanse premier Amato was er vooral op uit om lof te oogsten voor het economische saneringsplan, dat hij kort vóór de top had gepresenteerd. De overige leiders stelden hem niet teleur. Minstens zo gelukkig was de Japanse premier Miyazawa, die de G-7 overhaalde - voor het eerst - om in de slotverklaring steun te betuigen aan de Japanse eis tot teruggave van de Koerillen-eilanden door Rusland.

President Mitterrand kwam met de handicap dat zijn land letterlijk en figuurlijk niet voor- of achteruit kon. Vrachtwagenchauffeurs blokkeerden de vakantiewegen, terwijl het aanstaande referendum over de Akkoorden van Maastricht hem elke politieke flexibiliteit ontnam. De Canadese premier Mulroney vertrok wegens problemen met Quebec voortijdig uit München. De voorzitter van de Europese Commissie, Delors, hield zich anders dan op vorige topconferenties opvallend stil.

Restten twee leiders die zich over hun politieke legitimatie even geen zorgen hoeven te maken, omdat verkiezingen nog ver weg zijn: de Britse premier Major en gastheer bondskanselier Kohl. Zij waren in München dan ook het meest actief.

Kohl bereikte dat twee belangrijke Duitse wensen, een verbreding van het draagvlak voor financiële steun aan ex-communistische landen en actie ter beveiliging van gevaarlijke kerncentrales van Sovjet-makelij, werden gehonoreerd. En Major zag zijn inspanningen om een "politieke impuls' te geven aan de Uruguay-ronde over liberalisering van de wereldhandel, althans gedeeltelijk beloond.

De Uruguay-ronde stond al voor de derde keer op de agenda van de G-7. Major nam als halfjaarlijkse voorzitter van de EG wellicht welbewust een risico om de GATT-ronde als “prioriteit nummer één” naar voren te schuiven en actief te zoeken naar een compromis in het Amerikaans-Europese conflict over de landbouwsubsidies. Bondskanselier Kohl en ook president Bush verwezen voor de verzamelde pers, nogal ongebruikelijk, op onverbloemde wijze naar het tijdelijk gebrek aan manoeuvreerruimte van de Franse president, die daarmee tot het zwarte schaap van de top werd gemaakt. De Amerikanen en Fransen lagen ook al met elkaar overhoop over Joegoslavië, waarbij Washington de Franse militaire overmoed zo veel mogelijk afremde.

Premier Major onderstreepte dat de inhoudelijke verschillen over de GATT wat hem betreft “in dertig minuten” kunnen worden overbrugd. Daarmee gaven zowel Kohl, Bush als Major aan dat na 20 september (de datum van het Franse EG-referendum) de weg voor een GATT-akkoord vrij is. De zeven wereldleiders zijn nu wel verplicht de handelsbesprekingen daadwerkelijk voor het eind van dit jaar met succes af te ronden, zoals in de slotverklaring staat.

President Bush probeerde de vrees voor een handelsakkoord bij zijn kiezers weg te nemen door hen nieuwe banen in het vooruitzicht te stellen, die door een vrijere wereldhandel zullen ontstaan. Met het oog op de Amerikaanse televisiekijker kwam het woord “banen” veelvuldig uit de mond van de president, toen hij de uitkomst van de economische top in München voor de pers analyseerde.

Maar zullen de afspraken over een verbetering van de wereldeconomie werkelijk wat opleveren? Het was symbolisch dat de dollar gisteren tot een spectaculair dieptepunt wegzakte, een gevolg van de krampachtige pogingen waarmee de Amerikanen de korte rente omlaag hebben gedrukt. Een stimulering van de economie op korte termijn zit er niet in. Eerst moeten overal de budgettekorten worden weggewerkt. Voor een verlaging van de Duitse rente is voorlopig nog helemaal geen ruimte.

Grootste hindernis voor een snel herstel van de wereldeconomie is het gebrek aan vertrouwen bij investeerders en consumenten. De G-7 top leek niet het geëigende forum om hen van gedachten te doen veranderen. Daarvoor ontbreekt het de meeste leiders aan gezag. President Bush hield na afloop van de top vol dat de Amerikaanse economie al weer in een opgaande lijn is gekomen en dat het alleen zaak is ruim de helft van de kiezers daar nog van te overtuigen. De slotverklaring van de G-7 zal hem er weinig bij helpen.

Slechts het bezoek van de Russische president Jeltsin trok de top boven een plichtmatig niveau uit. De bijeenkomst met hem had symbolische waarde als bekrachtiging van de Westerse steun aan de economische en democratische hervormingen in de voormalige Sovjet-Unie.

Voor de afspraken die de zeven leiders na twee en een halve dag met elkaar hebben gemaakt was het niet nodig geweest om een deel van de stad tot een vesting om te bouwen en bijna vijfduizend journalisten naar München te halen. In het geweld van de media bleef een opmerking van de Amerikaanse minister van financiën, Brady, nagenoeg onopgemerkt. Hij suggereerde dat de G-7 op niveau van regeringsleiders en staatshoofden niet jaarlijks, maar om het jaar bijeen zou moeten komen.