Dans in het zand tussen zon en maan

Voorstelling Temenos, landschap van de leegte door Shusaku & Dormu Danstheater. Regie, choreografie: Shusaku Takeuchi; architectuur: Casper Schuuring; daglichtsculpturen: Joost van Santen; theaterlichtontwerp: Kees Knegjes; muziek/geluidsontwerp: Nico Langeveld; kostuums: Toshiko Takeuchi. Gezien: 8/7 op een locatie in de havens van Amsterdam. Aldaar: t/m 9/8.

Op een stukje niemandsland aan het Noordzeekanaal - tegenover de Petroleumhaven en met de voormalige rijstpellerij De Vrede als rugdekking - is tijdelijk een wit futuristisch ogend bouwwerk opgetrokken. Voor de performance Temenos, landschap van de leegte van de Japanse choreograaf Shusaku Takeuchi ontwierp de architect Casper Schuuring een gekerfd vierkant zonder dak. Binnen de rechte muren is een doorbroken, cirkelvormige wand opgesteld. Die is weer omgeven door water, keien, houthaksel en zand. Dit ontwerp lijkt op een hedendaags Stonehenge. Het is jammer wanneer het na deze zomer weer wordt afgebroken.

Voor Takeuchi, die vanaf 1987 "Environmental Performances' realiseert, is het de eerste keer dat een gebouw zich voegt naar zijn voorstelling. Temenos, landschap van de leegte is niet uitsluitend een poging tot de synthese van dans, muziek, beeldende kunst en architectuur. In deze omgeving vindt er een versmelting plaats van dans en architectuur, daglicht en theaterlicht, natuur en cultuur.

Een boot (een negentig jaar oude verlengde "Haagse') vaart het publiek van pier 10, aan de achterkant van het Amsterdamse Centraal Station, naar de locatie en weer terug. Tussen de ondergaande zon en rijzende maan wachten daar de dansers achter een veld bloeiend koolzaad. Met een reeks korte, surrealistische taferelen leiden zij de toeschouwers langzaam naar het centrale punt. Het thema van die scènes is de verkrachting van de natuur en de mens. Zo hangt een man als een dode vogel aan een hek rond een transformatorstation. Of gilt een belaagde vrouw het uit.

De handeling verplaatst zich eerst van het open veld naar de buitenkant van het bouwsel en daarna naar het centrum. Niets is onbezoedeld in deze wereld lijkt de boodschap. De huid van de dertien acteurs is aangetast. Lichaamsdelen zijn grauw geschminkt. Sommige kostuums zitten niet perfect. De dansers en mimespelers, wier aandeel gemengde gevoelens oproept, drukken zich tegen de muren, persen zich door spleten, gooien hysterisch lachend brokken steen naar beneden. Er wordt Fries, Vlaams of Italiaans gesproken, zonder dat men daar iets wijzer van wordt. Hier spreekt het orakel van Temenos ("een wereld los van de wereld'), een tempel uit de Griekse oudheid.

Volgens Takeuchi verwijzen deze beelden naar het verleden. Het heden speelt zich echter af in het centrum van de ruimte. Een zanderige arena waar men gladiatoren of clowns verwacht. Takeuchi's inspiratie droogt op als hij die lege cirkel met dans probeert te vullen. Door de gymnastische bewegingen sproeit zand in het rond, maar wat hij met al die commotie wil zeggen, wordt niet duidelijk. Zijn choreografisch bouwsel ploft dan als een kaartenhuis in elkaar. Dat kunnen zelfs de intrigerende geluidswand van Nico Langeveld, waarin stemmen en geluiden gecombineerd zijn met muziek, en de speelse (dag-)lichtobjecten van Joost van Santen niet verhinderen.