Verkiezingscampagne begint goed voor Japanse premier; Verlies LDP kan Miyazawa zijn functie kosten

TOKIO, 8 JULI. Pal op de vooravond van de verkiezingscampagne voor het Hogerhuis, die vandaag officieel begint, is de Japanse premier Kiichi Miyazawa er in München in geslaagd steun van de hele G-7 te krijgen voor het territoriale geschil met Rusland over de vier Noordelijke Eilanden. Dat hadden de Japanse media nog het afgelopen weekeinde niet durven verwachten. Een betere start kon Miyazawa zich niet wensen.

Het feit dat in de politieke verklaring van de G-7, de zeven belangrijkste industrielanden, Rusland wordt opgeroepen zijn diplomatie te voeren op basis van recht en wetten en daarbij expliciet wordt verwezen naar het Russisch/Japanse geschil, is inderdaad “een succes voor Japan”, zoals gisteravond de nieuwslezer op een van de commerciële tv-stations verklaarde.

Miyazawa had het aangedurfd de kwestie zowel binnen- als buitenlands hoog op te spelen. In het voorjaar ging hij naar Parijs en Bonn: Japan was niet bereid Rusland financieel te steunen als het de eilanden, die Stalin na Japans capitulatie nog gauw even bezette, niet terugkrijgt, zo onderstreepte Miyazawa. Vorige week verzekerde hij zich in Washington van de publieke steun van president Bush. Afgelopen weekeinde van die van Canada's premier Mulroney. Maar zaterdag leek het spel mislukt. Van de Britse premier Major kreeg Miyazawa te verstaan dat het een bilaterale kwestie was, waarmee Japan niet de agenda van de G-7 moest belasten. Sprak Londen namens Bonn, dat vindt dat Japan nu maar eens over de brug moet komen? Japan staat geïsoleerd klonk het daarop door in de Japanse media. Om vervolgens de draai te maken van dodelijk bedroefd tot hemelhoog juichend, waarop alleen Japanners het patent hebben.

Miyazawa's LDP kan nu met opgeheven hoofd de verkiezingscampagne ingaan. Inzet is de helft van de 252 zetels van het Hogerhuis. De LDP heeft er nu 115, twaalf te weinig voor de absolute meerderheid. Bij de laatste verkiezingen drie jaar geleden leed de partij een nederlaag, vooral wegens het Recruit-schandaal (speculatie door politici in aandelen met voorkennis). Dat bracht haar, net als alle overige partijen, in de minderheid en dat betekende dat ze voor belangrijke wetgeving coalities moest sluiten. Dat gebeurde onlangs nog met de twee gematigde oppositiepartijen, bij de wet die deelneming van Japanse soldaten aan VN-missies mogelijk maakt.

Van de 115 LDP-parlementariërs in het Hogerhuis moeten zich dit keer 76 in de verkiezingsstrijd storten. De rest, 39, behoudt haar zetel. Wil de LDP haar meerderheid terugkrijgen, dan moet ze dus 88 zetels winnen. Dat is onmogelijk, omdat de partij maar 82 kandidaten in het strijdperk brengt: de LDP is realistisch genoeg om te weten dat ze op haar best 64 zetels wint. Haar zeteltal zal volgens haar eigen inzicht verder slinken. Het wordt dus de kunst om het verwachte verlies zo klein mogelijk te houden. Daarop wordt Miyazawa tenslotte door de partijbonzen beoordeeld, bonzen die in feite de politieke dienst uitmaken: LDP-vice-voorzitter en "kingmaker' Shin Kanemaru, oud-premier Noboru Takeshita en gedoodverfd premier-kandidaat en jonge loot aan de LDP-stam, Ichiro Ozawa (50). Verliest de LDP te veel, dan is het met het premierschap van Miyazawa gedaan. Behaalt hij een goed resultaat, dan mag hij aanblijven. Hij heeft immers al bewezen met de twee gematigde oppositiepartijen compromissen te kunnen sluiten in belangrijke kwesties.

Op zichzelf is de eilanden-kwestie geen zaak van groot gewicht. Niet alleen in de G-7, ook in toonaangevende kringen in Japan wordt er meesmuilend over gedaan. Geen gewone Japanner die er ook maar wakker van ligt. Televisiebeelden tonen hem een guur landschap waar koeien grazen en waar verveloze houten huisjes staan waarin Russen wonen. De Japanse bewoners zijn door Stalin destijds verdreven, de meeste naar Siberië. Alleen een aantal sobere grafzerken met Japans handschrift erop herinnert aan de oorspronkelijke bevolking. Er is een grote militaire basis, maar die heeft, met het einde van de Koude Oorlog, aan dreiging flink ingeboet.

Achtereenvolgende Japanse premiers hebben de zaak tot buitengewone proporties opgeblazen. Miyazawa nog het meest, daarbij handig, maar riskant een koppeling leggend met de internationale financiële hulp aan Rusland en Japan als 's werelds grootste financiële macht.

De steun van het Westen heeft Miyazawa de toezegging gekost dat hij Japans economie fors zal stimuleren. De LDP heeft zich al vastgepind op een bedrag van bijna zeven biljoen yen (100 miljard gulden). Dat is goed voor de verkiezingscampagne, zo redeneert men. En tegenover Rusland heeft Japan een sterke onderhandelingspositie gekregen. Wanneer in september president Jeltsin op staatsbezoek naar Japan komt, kan hij bezwaarlijk nog meer vragen. Japan hoeft zich alleen te beperken tot de steun die internationaal is afgesproken. Liever die zeven biljoen yen in eigen land besteden, dan ook maar een fractie daarvan storten in de bodemloze put Rusland, zeggen bronnen in de LDP. We zijn nu eenmaal een egostisch volk, zeggen ze er heel eerlijk bij.