Omvormen van primitief Biamivolk "geen vooruitgang'

Tidikawa, Ned.1, 18.30-19.20u.

Tidikawa is een "medium' van het Biamivolk in Papua New Guinea. De Australische Susan Cornwell filmde de spirituele leider en zijn volk twee keer, met een interval van twintig jaar. De twee delen, aaneengesmeed in een documentaire, vormen vooral een persoonlijk document, waarin Cornwell veel samen met de Papoea"s in beeld komt. Het duurt tamelijk lang voor het niveau van de huis-tuin-en keukenvideo wordt ontstegen. De terugkeer van Cornwell, na twintig jaar, betekent veel voor haar, maar zo te zien zegt het de Papoea's niets. We zien de cineaste lusteloze gesprekken voeren met Tidikawa en anderen en luisteren naar zinloze teksten, zoals ”Het harde bestaan heeft van beide mannen zijn tol geëist”, maar waaraan dat is te merken wordt niet uitgelegd. Halverwege de film wordt het interessanter, wanneer Cornwell het accent legt op de kerstening van de Biami's door Australische zendelingen en zich bewust wordt van de grote veranderingen die zich in het afgelegen gebied hebben voorgedaan. “Let the men be born again”, zegt de Australische priester. Cornwell accepteert deze ingreep nog, maar is ronduit geschokt wanneer ze een initiatieritueel van jongens mag bijwonen, net als twintig jaar geleden en er na afloop achter komt dat het een show was, die alleen ter ere van haar werd opgevoerd. En erger nog: ze moet er voor betalen en voelt zich vies gepakt.

Het is het essentiële moment van de documentaire. De vraag is of de Papoea's er door de kerstening en het afzweren van oude rituelen op vooruit zijn gegaan. Moeten "primitieve volkeren' de twintigste eeuw worden binnengehaald of moeten ze hun eigen leven behouden? Cornwell stelt met haar film deze vragen. Haar antwoord: “De Biami's doen dingen alleen nog voor geld en daarmee hebben ze alles verloren”. Het is het antwoord van de toerist die graag naar plekjes wil gaan waar nog niemand is geweest en waar hij of zij middenin het meest authentieke folkoristisch spektakel terecht komt, waarvoor uiteraard niet hoeft te worden betaald. Helaas voor de begerige reiziger: dat bestaat vrijwel nergens meer. Voor Cornwell is het omvormen van oude culturen kennelijk geen vooruitgang. Maar ze toont zelf aan dat in het geval van de Biami's hun dagelijks leven dankzij de zending ontegenzeggelijk is verbeterd. Daarom nemen de Papoea's de zieltjeswinnerij op de koop toe; naast het christendom houden ze ook nog vast aan traditionele geloofsvormen. Maar voor Cornwell zijn de Biami's niet meer "haar' Biami's. Ze peinst hardop of ze over twintig jaar nog een keer een bezoek zal afleggen. Ik denk niet dat ze dat zal doen.