"Jankovic heeft niets illegaals gedaan'

DEN HAAG, 8 JULI. De VN-sancties eind mei tegen het voormalige Joegoslavië kwamen voor de Nederlandse regering op het juiste moment. Het VN-besluit om de diplomatieke vertegenwoordigingen van Joegoslavië te kortwieken, verschafte Nederland het alibi om de eerste secretaris van de Joegoslavische ambassade in Den Haag, R. Jankovic, op 16 juni op een elegante manier het land uit te zetten.

Bij de verschillende departementen lag een brief van de directeur van de BVD, mr. A. Doctors van Leeuwen, waarin uitwijzing van Jankovic werd aanbevolen omdat hij als inlichtingenofficier werkte voor de Joegoslavische geheime dienst SBD. Geholpen door een inmiddels geschorste medewerkster van het ministerie van justitie verzamelde hij informatie over Joegoslavische asielzoekers in Nederland.

Op de Joegoslavische ambassade in Den Haag zegt de zaakgelastigde L. Zivkovic van niets te weten. Hij noemt het nieuws over de voormalige tweede man van de ambassade “een zware beschuldiging”. Het is volgens hem de eerste keer dat Nederland een zo zware maatregel tegen zijn ambassade neemt.

Het is moeilijk te geloven dat u absoluut niet op de hoogte was van het feit dat Jankovic voor de geheime dienst werkte.

“U moet weten dat wij meestal zeer goed op de hoogte zijn van wat onze medewerkers doen. Het is ook gebruikelijk dat lokale autoriteiten je een bepaald signaal geven wanneer medewerkers buiten hun boekje gaan. Er waren bovendien geen directieven gegeven aan Jankovic om enige illegale handeling te ondernemen hier in Nederland. Geen enkele andere diplomaat in deze ambassade heeft overigens een dergelijke opdracht.”

Wat was de taak van Jankovic? Eerder heeft u tegenover deze krant gezegd dat hij een gevoelige functie had.

“Omdat hij tevens consul was, diende hij om te gaan met de burgers afkomstig uit Joegoslavië. Onze schatting is dat er hier legaal tussen de 15 en 16.000 Joegoslaven wonen. Directe omgang met mensen is veel complexer dan omgaan met politieke aangelegenheden omdat ieder persoon weer een ander probleem heeft. Dit is natuurlijk verder verscherpt door de toestand in Joegoslavië op dit moment.”

Waarom was Jankovic zo geïnteresseerd in informatie over asielzoekers?

“Ik weet echt niet of dat zo is.”

Uw land is niet geïnteresseerd in gegevens over Servische dienstweigeraars?

“We hebben niets tegen onze diensweigeraars. Er is zelfs een aantal van hen die regelmatig naar deze ambassade komt en gebruik maakt van onze diensten, bijvoorbeeld omdat ze een paspoort nodig hebben. De ambassade zet ze op geen enkele manier onder druk. Eist ook niet van ze dat ze terugkeren of iets dergelijks.”

De BVD stelt dat zekere ambassades zich bemoeien met hun emigrantenkolonies.

“Ik zal heel open zijn: vijftien tot twintig jaar geleden probeerden wij ons wel te mengen in de zaken van onze burgers in het buitenland. In de jaren zestig had je de dissidenten die het land verlieten. Toen kwam het voor dat zij werden benaderd om te trachten ze over te halen om terug te keren en ze ervan te overtuigen dat het niet juist was wat ze deden. Maar daarmee bereik je geen vruchtbare politieke dialoog met die dissident of met het gastland. We hebben nu specifieke instructies om ons niet op die manier met onze burgers hier te bemoeien.”

Wat vindt u ervan dat de telefoons van deze ambassade zijn afgeluisterd door de BVD?

“Het is een standaard procedure in elk gastland om zeer goed in de gaten te houden wat de buitenlandse diplomaten uitvoeren.”

U bent dus niet verrast?

“Ik ben ervan overtuigd dat een aantal ambassades wordt afgeluisterd. Laten we open zijn. Het is bekend dat ambassades in de hele wereld worden afgeluisterd. Wat kun je eraan doen? Het helpt heus niet om je hele ambassade te ontmantelen zoals de Amerikanen in Moskou hebben gedaan. Overigens kan het me eigenlijk ook niet schelen dat wij worden afgeluisterd, want we hebben niets te verbergen.”

De Nederlandse overheid zegt dat een van uw collega's een inlichtingenofficier was. U heeft dus wél iets te verbergen.

“Kijk, als iemand geacht wordt te spioneren doet hij dat in het diepste geheim. Gewoonlijk, als hij een spion wil blijven, stelt hij niemand van zijn activiteiten op de hoogte. Persoonlijk heb ik niet de indruk dat Jankovic enig illegale activiteit heeft ondernomen.”

Maar zeker weten doet u dat niet.

“Dat klopt.”