Japan en Duitsland torpederen voorstel van Bush om Jeltsin op te nemen in G-7; Zeven machtigste industrielanden en Europese Gemeenschap overleggen in München over hulp aan Rusland

MÜNCHEN, 6 JULI. Boris Jeltsin, de Russische president, zal voorlopig niet toetreden tot het gezelschap van leiders van rijke industrielanden, de G-7. President Bush, die vorige week suggereerde de G-7 tot een G-8 uit te breiden, krijgt van de overige wereldleiders geen steun. Woensdagmiddag schuift Jeltsin, na afloop van het officiële G-7 overleg, aan voor een goed gesprek over het Russische hervormingsprogramma.

De 18-de economische topconferentie van de zeven machtigste industrielanden en de Europese Gemeenschap is vanmiddag in München begonnen. De G-7 bestaat uit de VS, Japan, Duitsland, Frankrijk, Groot-Britannië, Italië en Canada. Het belangrijkste onderwerp is de hulp aan Rusland.

In het weekeinde werd de toon van de top gezet door bondskanselier Kohl, die Jeltsin terechtwees na diens scherpe uitlatingen in de Russische pers over de voorwaarden die het Westen aan de hulp verbindt. Jeltsin zei zaterdag dat hij geen 24 miljard dollar van het Westen wil ontvangen “als Rusland daarvoor op zijn knieën moet. Rusland is nog altijd een grote macht”. Het is volgens hem onredelijk te eisen dat Rusland de subsidies voor energie volledig schrapt.

Kohl hekelde gisteren op de Duitse televisie Jeltsin wegens de toon van zijn opmerkingen. “Ik keur dergelijke uitlatingen af. We zullen redelijke discussies met elkaar hebben. Niemand stelt voorwaarden aan de ander. Als je geen ruimte laat voor alternatieven, faal je”, aldus de bondskanselier.

Vlak voor zijn vertrek naar München zei de Britse premier Major in Londen dat de G-7 slechts hulp moet geven die de hervormingen in Rusland versnelt. Hij voegde daar wel aan toe dat het Westen “geen voorwaarden die in Rusland onverkoopbaar zijn” moet stellen. Het Westen heeft begin dit jaar Rusland 24 miljard dollar in het vooruitzicht gesteld, waarvan 6 miljard dollar voor een stabilisatiefonds voor de roebel. Dit geld zal ter beschikking komen nadat het Internationale Monetaire Fonds (IMF) het economische hervormingsprogramma heeft goedgekeurd.

IMF-directeur Michel Camdessus heeft afgelopen week met de Russische leiders over een IMF-krediet van 4 miljard dollar, onderdeel van het pakket van 24 miljard, onderhandeld. Daar bereikte hij een akkoord om een bedrag van één miljard dollar ter beschikking te stellen, nog voordat een formeel akkoord met het IMF is gesloten. Camdessus zal woensdag aan de ontmoeting van de G-7-leiders met Jeltsin in München deelnemen.

Bondskanselier Kohl zei gisteren dat de G-7 het verzoek van Jeltsin om de schuldverplichtingen twee jaar op te schuiven, zal bekijken. Zijn woordvoerder zei dat er een “algemene bereidheid” bestaat om uitstel van betaling van zowel de rente als de aflossingen te verlenen. De ex-Sovjet-Unie heeft een buitenlandse schuld van 74 miljard dollar, waarvan Rusland circa 70 procent voor zijn rekening neemt. Het afgelopen jaar is steeds voor een periode van drie maanden uitstel van betaling verleend door zowel de banken als de westerse landen die vorderingen hebben uitstaan.

Japan neemt in de G-7 met betrekking tot Rusland een bijzondere positie in, omdat het de teruggave eist van de in 1945 door de Sovjet-Unie bezette Koerillen-eilanden. Jeltsin zette in het weekeinde in Moskou dit slepende conflict op scherp door te verklaren dat niet over teruggave van de eilanden gesproken zal worden, als Japan zich niet toeschietelijker toont in het verlenen van economische hulp aan Rusland. Een woordvoerder van de Japanse premier Miyazawa zei zondag tegenover de verzamelde pers in München “dat het Japanse volk niet kan instemmen met substantiële hulp, tenzij de eilanden worden teruggegeven.” De Japanners zullen nadrukkelijker dan voorheen de Koerillen in het G-7 overleg inbrengen. “Deze zaak moet aan de orde komen”, aldus de woordvoerder van premier Miyazawa.

Evenals de Japanners reageerde de Duitse gastheer Kohl reageerde gisteren bits op de Amerikaanse suggestie de G-7 uit te breiden tot een G-8. Kohl waarschuwde dat, als de deur voor Rusland wordt opengezet, nog veel meer landen zullen aankloppen.

In München werd vanmorgen geen substantiële vooruitgang verwacht in de slepende onderhandelingen in het kader van de GATT over liberalisering van de wereldhandel, de zogenoemde Uruguay-ronde. Na de Europese stap om het EG-landbouwbeleid te hervormen volgens het plan-MacSharry moeten volgens Kohl “nu de Amerikanen een beweging maken”. Maar noch de Verenigde Staten noch Frankrijk lijkt, in verband met respectievelijk de Amerikaanse presidentsverkiezingen en het Franse EG-referendum, bereid om stappen naar een doorbraak te zetten.