De geur van Sabatini

Een beroemde sporter hoeft tegenwoordig niet meer alleen te leven van de sportbeoefening. Bezit de atleet enige uitstraling, dan is er al snel een ondernemer bereid zijn bekende naam voor grof geld te adopteren als merk voor een nieuw produkt.

René Lacoste en Fred Perry waren als kledingmerken pioniers, Cruyff had in de jaren '80 al succes als voetbalschoen en Björn Borg kan niet meer tennissen maar is nog steeds een degelijk tennisracket. Een blik in het merkenregister laat zien dat ook Ruud Gullit, Steffi Graf, Nelly Cooman en Boris Becker als merk een centje bijverdienen.

Toch is een tweede leven als merk niet voor elke bekende sporter weggelegd. De atleet moet niet alleen iets uitstralen, hij moet daarbij een populaire sport beoefenen én een acceptabele naam dragen. Heet je Jopie Palingbroek en maak je als 's werelds beste kunstzwemster furore, dan zal de commerciële belangstelling gering zijn. Ben je daarentegen een aantrekkelijke toptennister en is je naam Gabriela Sabatini dan kan je eisen stellen.

Dat heeft Gabriela Sabatini ongetwijfeld ook gedaan toen zij enige tijd geleden haar naam ter beschikking stelde aan de Duitse cosmeticafabrikant Muelhens KG. Voor een onbekend bedrag kreeg Muelhens toestemming voor zijn nieuwe parfum de naam Sabatini te gebruiken, een klinkend merk dat voor een flinke omzet moest zorgen.

Toch liep het niet allemaal zoals Muelhens en Sabatini gehoopt zullen hebben. Uit een onlangs gepubliceerde uitspraak van de rechtbank in Den Haag blijkt dat de Duitse ondernemer in de Benelux geen gebruik meer mag maken van het merk Gabriela Sabatini. De firma Hessels uit Den Haag, sinds 1957 al eigenaar van het merk Sabatini voor damesschoenen, maakte bezwaar tegen de gelijkluidende merknaam van Muelhens. De rechter in kort geding stelde Hessels in het gelijk en gaf Muehlhens opdracht alle flesjes Sabatini uit de winkels terug te halen.

Nu is het logisch dat een ander niet óók de naam Sabatini voor schoenen mag gebruiken. Maar moet die regel ook gelden als het om geheel verschillende produkten gaat? Parfum en schoenen bijten elkaar toch niet?

Hoewel er misschien geen directe economische schade dreigt, geeft de Benelux Merkenwet de merkhouder toch de mogelijkheid om iets te ondernemen tegen iemand die zijn merk voor een ander soort produkt gebruikt. De wet stelt aan dat gebruik dan wel een paar eisen, waarvan de belangrijkste is dat de merkhouder mogelijk schade lijdt. Deze schade kan dan bijvoorbeeld bestaan uit het verlies van aantrekkingskracht. Immers, hoe meer dezelfde merken op de markt, hoe "gewoner' de naam wordt. Als verzamelwoord voor dit soort schade wordt in juridische kringen ook wel het begrip "verwatering van het merk' gehanteerd.

Uit de rechtspraak blijkt dat het gevaar voor verwatering vrij regelmatig geconstateerd wordt. Zo verdween ooit het schoonmaakmiddel Klarein uit de supermarkt omdat de Clareyn-jenever van Bols schade zou ondervinden. De popgroep Blue Band moest naar een andere naam zoeken vanwege de margarine, de Dunhill-zonnebril legde het af tegen de sigaret, Lego werd verboden voor tuinsproeiers en Rolls Royce kon niet voor bier. En nu verliest een luchtje het dus van een schoen.

Tenminste, daar leek het even op. Maar onlangs ontdekte ik op verschillende plaatsen in Amsterdam toch weer reclame voor het parfum Sabatini. Lapt Muelhens de uitspraak van de rechter aan zijn laars? Bij de firma Hessels in Den Haag wil men er niets over kwijt. “Intern is besloten om over deze zaak geen mededelingen te doen.” Het Haagse advocatenkantoor van Muehlens is wel bereid een tipje van de sluier op te lichten. Omdat Muehlens niet van plan was zich bij de uitspraak van de rechter neer te leggen en beslist in hoger beroep wilde gaan, besloten de partijen nog maar eens om de tafel te gaan zitten. En met succes. Tijdens het overleg zijn de kemphanen overeengekomen dat de Sabatini's tóch naast elkaar kunnen bestaan. De voorwaarden waaronder de overeenkomst is gesloten blijven uiteraard geheim.