Op de Prinsengracht zijn krakersrellen ouderwets; Bewoners moeten voor maandag panden aan de gracht ontruimen

Van de Amsterdamse krakers wordt de laatste jaren weinig meer vernomen. Toch zijn in die stad nog meer dan honderd kraakpanden. Een rij panden aan de Prinsengracht staat aan de vooravond van een ontruiming.

AMSTERDAM, 4 JULI. De voordeur van Prinsengracht 359 is door drie peuters beschilderd met groene en en gele vingerverf. Ine (42), kraakster en moeder van het drietal zegt: “De panden zijn allemaal gebarricadeerd, maar ik wil niet dat het op een vesting lijkt”. De bewoners van Prinsengracht 355 tot en met 361 in Amsterdam moeten voor maandag het pand ontruimen, zo deelde de deurwaarder mee die donderdag het vonnis liet betekenen.

De Amsterdamse krakers halen de laatste jaren nog maar sporadisch de media. De beroemde bolwerken uit de jaren tachtig zoals de Vrije Keizer en de Lucky Luyk zijn gelegaliseerd, ontruimd of aangekocht. Dat wil niet zeggen dat er niet meer gekraakt wordt. Deze week nog werd een pand aan de Jacob van Lennepkade opnieuw ingenomen, uit protest tegen het ontruimingsbeleid van het stadsdeel Oud-West. Volgens schattingen van krakers zijn in Amsterdam meer dan honderd gebouwen en woningen gekraakt. Gemeente noch politie kunnen dit bevestigen, want van kraakpanden worden geen lijsten bijgehouden.

Ine was een van degenen die het pand aan de Prinsengracht dertien jaar geleden kraakten. Als de panden worden ontruimd zal ze zich niet met geweld verzetten. “Rellen zijn zo ouderwets”, zegt ze. Vroeger was Ine heel actief in de krakerswereld. Tegenwoordig werkt ze als receptionisme in het conferentiecentrum de Kosmos. Ze heeft haar huisraad nog niet ingepakt, dat zou de onrust voor de kinderen vergroten.

Bas (32) woont op de eerste verdieping in een riante kamer met uitzicht op de gracht. "Eigenlijk willen we hier rustig wonen' staat er in rode letters op het grote spandoek dat onder zijn raam hangt. Bas en zijn huisgenoot Pim (32) hebben hun huisraad wel in veiligheid gebracht, bij kennissen in Haarlem. Een oude matras ligt op de grond, wat tuinstoeltjes en een tafel staan verspreid in de grote ruimte. Onder handbereik een rode boodschappentas met briefwisselingen, stukken van juridische procedures, notulen van vergaderingen, die de krakers de afgelopen dertien jaar hebben verzameld.

Bas heeft een baan bij de universiteit en de komende ontruiming komt hem slecht uit, want over twee maanden moet hij zijn proefschrift inleveren. “Ontruiming is een risico van het vak. Wonen is voor krakers tijdelijk en onzeker, maar normaal krijg je van de rechter een paar maanden de tijd om iets nieuws te vinden. Nu niet. De eigenaar kan ons er een week na het vonnis al uit zetten.”

Als de krakers het vonnis negeren en niet vertrekken, kan de eigenaar bij de burgermeester een verzoek indienen om politiebijstand. De krakers hopen op een gunstige uitspraak in het hoger beroep, dat op 16 juli dient bij het Amsterdamse hof. Tot de uitspraak in hoger beroep hangt de ontruiming als een zwaard van Damocles boven de bewoners.

In november 1991 zijn de panden in handen gekomen van Heijne Bouw bv, dat in februari van dit jaar failliet ging. In het koopcontract stond dat de panden voor 1 juli leeg zouden worden opgeleverd, de zogenaamde "Huidenstraatconstructie'. De curator van de failliete boedel verklaarde echter dat wat hem betreft de koop toch door kan gaan. "Een aannemer' is van plan om direct na de levering van de panden te beginnen met de verbouwing, welke aannemer bleef tijdens het kort geding onduidelijk. Volgens de bouwvergunning moeten achter de gevels negentien appartementen, een atelierwoning en bedrijfsruimtes komen. In de bouwvallige panden wonen nu 25 volwassenen en vijf kinderen. De bewoners hebben weinig vertrouwen in de toekomst van de panden. “De bouwplannen waarvoor de bouwvergunning is verleend zijn vaag, de koper is failliet en de aannemer onbekend”, zegt Bas.

De huidige eigenaar is Ester Investments ltd. Het bedrijf staat volgens de krakers op naam van de echtgenoot van J. Leutscher, als handelaar in onroerend goed een oude bekende in de Amsterdamse krakerswereld. “Hij koopt voor een prikkie huizen op uit failliete boedels, die laat hij verkrotten en na een paar jaar verkoopt hij de panden met veel winst.” Pure speculatie, meent Bas. De kraker zegt dat de leegstandswet geen soelaas biedt, omdat het om gebouwen gaat die onbewoonbaar zijn verklaard.

“Ik ben geen vechtersbaas, maar het gaat allemaal zo onredelijk dat ik de Mobiele Eenheid met een steigerpijp zal opwachten”, zegt kraker Evert (35) ouderwets strijdbaar. Hij vertrekt dit weekend naar de Dordogne om de koop van een huis te bezegelen. Zijn nieuw verworven bezit (“niet meer dan een ruïne”) gaat hij deze zomer opknappen. Binnen twee dagen is hij weer terug op de Prinsengracht. Zijn huisraad laat hij staan. “Ik accepteer gewoon niet dat we weg moeten. Het vonnis van Van Dijk bewijst dat we in een bananenrepubliek wonen.”