Geen meerderheid voor president; Slowaken stemmen Václav Havel weg

PRAAG, 4 JULI. Slowaakse afgevaardigden in de twee kamers van het federale parlement van Tsjechoslowakije hebben gisteren een einde gemaakt aan het presidentschap van Václav Havel, de toneelschrijver en dissident die na de Fluwelen revolutie van november 1989 bijna op handen naar de Praagse burcht werd gedragen.

Nadat een eerste ronde niet de benodigde drievijfde meerderheid had opgeleverd wist Havel ook in de tweede ronde geen (eenvoudige) meerderheid te verwerven. De enige tegenkandidaat, van rechts-extremistische signatuur, had zich overigens al voor de stemming teruggetrokken.

Van de 75 afgevaardigden in het Slowaakse deel van het Huis der naties stemden slechts 18 leden voor Havel. Om voor een nieuwe ambtstermijn gekozen te worden had Havel in de tweede ronde zowel in het Slowaakse als in het Tsjechische deel van het Huis der naties een meerderheid nodig. In het Tsjechische deel kreeg Havel 47 van de 74 stemmen, terwijl hij in het evenredig samengestelde Huis van het volk - waarin dus tweemaal zoveel Tsjechen als Slowaken zitting hebben - 79 van de 150 stemmen op zich wist te verzamelen.

De federale grondwet van Tsjechoslowakije schrijft voor dat nu binnen twee weken nieuwe presidentsverkiezingen gehouden moeten worden, waarvoor zich nieuwe kandidaten moeten aanmelden. De verkiezingen zijn bepaald op 16 juli, maar niet uitgesloten is dat geen geschikte kandidaten worden gevonden die voldoende steun krijgen en dat ook die verkiezingen zonder resultaat blijven. In dat geval blijft Havel aan tot uiterlijk 5 oktober, wanneer het federale parlement zijn functies moet overnemen.

Het feit dat Havel gisteren niet is herkozen als president kwam niet als een verrassing, maar heeft de politieke verhoudingen in Tsjechoslowakije wel verscherpt. Nadat de leider van de HZDS (beweging voor een democratisch Slowakije), Vladimir Meciar, na zijn verkiezingsoverwinning begin juni had bekendgemaakt dat hij zijn fractie zou afraden om Havel te steunen, was vrijwel uitgesloten dat de president een verlenging van zijn mandaat zou krijgen. De mate waarin de Slowaakse afgevaardigden zich van Havel hebben afgewend heeft echter nieuw voedsel gegeven aan de Tsjechische verlangens om nu maar zo snel mogelijk te breken met de Slowaken.

Tegen een dergelijke reactie keerde zich echter Milan Cic, HZDS-vice-premier van de federale regering, die waarschuwde dat men de nederlaag van Havel niet moest verbinden aan scheiding van de gemeenschappelijke staat. Maar de vice-voorzitter van de Tsjechische regeringspartij ODS van Václav Klaus, Miroslav Macek, meende dat het niet herkiezen van Havel “een nieuwe stap” betekende in de richting van de “verdeling van de Tsjechoslowaakse staat”.