Onverzoenlijke taal Pretoria aan het ANC

PRETORIA, 3 JULI. De Zuidafrikaanse regering heeft gisteren met een afwijzende en in ongewoon harde bewoordingen gestelde verklaring gereageerd op het memorandum waarin het Afrikaanse Nationale Congres (ANC) de regering vorige week om politieke concessies heeft gevraagd. Alleen wanneer de regering bereid zou zijn aan die voorwaarden te voldoen, zou het ANC bereid zijn terug te keren naar de onderhandelingen over een nieuwe grondwet, waaruit het zich heeft teruggetrokken na het recente bloedbad in het zwarte woonoord Boipatong.

Volgens het document van 31 pagina's dat president F.W. de Klerk gisteren aan ANC-leider Nelson Mandela heeft gezonden, wordt het ANC gecontroleerd door “orthodoxe communisten”. Het ANC zou er volgens De Klerk “simplistische ideeën over democratie” op na houden en ook zonder het bloedbad van Boipatong al van plan geweest zijn de onderhandelingen te verlaten. Het document beschuldigt het ANC er voorts van zelf schuld te dragen aan het geweld door te kiezen voor een militarisering van zijn politiek, die “het land destabiliseert”.

Desalniettemin zien waarnemers in Zuid-Afrika aan het einde van het document enkele kleine openingen. Zo stelt de regering nu voor om binnen drie jaar een overgangsregering te benoemen. Tegenover de ANC-eis voor een overgangsregering binnen een half jaar heeft de regering zich tot nu toe nooit willen vastleggen op een termijn. De regering stemt nu ook in met een toekomstig Hogerhuis dat is samengesteld volgens een proportionele regionale vertegenwoordiging, een andere ANC-eis. Eerder wilde de regering een vertegenwoordiging waarbij kleine blanke partijen in de praktijk een vetorecht zouden krijgen.

“Dit document is geen alternatief voor werkelijke onderhandelingen”, aldus De Klerk gisteren. “Elke verloren dag maakt hervatting moeilijker en de kans op meer doden groter”, aldus De Klerk. Het ANC heeft gezegd binnen een week met een antwoord op het document te zullen komen.

De Zuidafrikaanse politie heeft gisteren gezegd dat de aanval op Boipatong inderdaad is gepleegd door inwoners van het arbeiderspension KwaMadala, zoals bewoners van Boipatong steeds hebben gezegd. In het pension heeft ANC-rivaal Inkatha een grote aanhang. Volgens de politie bestaan er echter geen aanwijzingen dat Inkatha de aanval doelbewust had beraamd.